Táo bón ở người cao tuổi
Những tài liệu tham khảo:
Điều trị táo bón ở người già cần chú ý điều gì?
Nguyên tắc điều trị táo bón ở người già cũng giống như người trưởng thành. Điều quan trọng nhất là hình thành thói quen đi đại tiện trong một thời gian nhất định hàng ngày, đồng thời cải thiện sinh hoạt và chế độ ăn uống. Người cao tuổi phải đặc biệt lưu ý những điểm sau:
(1) Người già răng rụng, khả năng tiêu hóa giảm sút, nhưng không nên vì lý do này mà chỉ ăn thức ăn dễ tiêu hóa, cố gắng ăn thực phẩm có chất xơ.
(2) Uống nhiều nước để phân mềm. Một số người cao tuổi mệt mỏi vì đi tiểu đêm nên cố gắng tránh uống nước, điều này không chỉ thúc đẩy táo bón mà còn gây ra huyết khối não, nhồi máu cơ tim và bệnh Alzheimer do máu quá đặc.
(3) Người cao tuổi thường vận động không đủ, nên tích cực vận động trong cuộc sống hàng ngày như đi bộ, thái cực quyền, khí công, v.v.
(4) Xoa bóp, bấm huyệt để kích thích nhu động ruột.
(5) Kiên trì uống sữa và sữa chua mỗi ngày.
(6) Điều quan trọng nhất là bạn nên đi vệ sinh ngay khi cảm thấy muốn đi đại tiện, và tuyệt đối không được để cảm giác muốn đi đại tiện biến mất.
Vì sao người già dễ bị táo bón?
Táo bón là bệnh lý rối loạn nhu động đường tiêu hóa thường gặp nhất ở người cao tuổi, tỷ lệ này cao gấp 2 đến 3 lần so với người trẻ tuổi Nguyên nhân gây táo bón thường gặp ở người cao tuổi là:
(1) Theo tuổi tác, chức năng đường ruột thay đổi, chẳng hạn như sự bài tiết của tuyến nước bọt, đường tiêu hóa và men tiêu hóa tuyến tụy giảm theo tuổi tác, và chức năng tiêu hóa giảm, do đó lượng thức ăn hấp thụ tương đối giảm. Đồng thời, do người cao tuổi ít hoạt động thể chất nên chức năng nhu động ruột cũng yếu đi.
(2) Người già răng không hoàn thiện, chế độ ăn quá tinh tế, đồng thời thiếu nước, thiếu cám và thức ăn có chất xơ thô như rau, quả. Người già kén ăn, chế độ ăn đơn điệu, khối phân hình thành không đủ làm cho niêm mạc trực tràng sinh ra đủ kích thích cơ học để làm đầy và giãn nở, từ đó đại não không sinh ra phản xạ đại tiện do không có đủ cảm giác xung động.
(3) Người cao tuổi hoạt động thể chất giảm sút, hoặc nằm liệt giường lâu ngày, nhu động ruột chậm, cơ trực tràng teo, trương lực không đủ, cơ bụng trên teo, không đủ lực để đại tiện, thời gian phân ở trong khoang ruột quá dài, phần lớn nước của phân bị niêm mạc ruột tái hấp thu, dẫn đến phân khô, cứng nên khó đưa phân ra ngoài.
(4) Phản xạ đại tiện có thể bị ức chế do yếu tố tâm lý, tinh thần hoặc do cung cấp máu cho não không đủ, thiểu năng hệ thần kinh trung ương hoặc tinh thần ưu uất, do thay đổi môi trường hoặc do rối loạn quy luật sinh hoạt, v.v., đều có thể ức chế phản xạ đại tiện.
(5) Do bệnh trĩ và nứt hậu môn, người già có ý thức kiềm chế ham muốn đại tiện để tránh đau đớn và chảy máu. Theo thời gian, táo bón cũng có thể xảy ra.
(6) Dùng một số thuốc hạ huyết áp ảnh hưởng đến nhu động ruột như guanethidin, atropin làm giảm nhu động ruột, một số thuốc kháng axit hoặc chế phẩm sắt. Ngoài ra, cần cảnh giác với việc người cao tuổi đại tiện bình thường nhưng đột nhiên bị táo bón thường xuyên, cần lưu ý đến khả năng có khối u ở ruột, đặc biệt là ung thư trực tràng, nên tiến hành thêm kiểm tra hậu môn bằng tay hoặc nội soi trực tràng. Bệnh túi thừa đại tràng ở người cao tuổi cũng thường kèm theo chứng táo bón. Người cao tuổi đi tiểu khó do tuyến tiền liệt phì đại, khi bàng quang căng phồng cũng làm tăng tình trạng đại tiện khó khăn. Một số ít người cao tuổi bị suy giáp và táo bón khi bị tăng canxi máu.
Tại sao phương pháp giải độc, điều bổ có thể chữa được chứng táo bón ở người già?
Táo bón do tuổi già thuộc phạm trù hư bí (táo bón do hư yếu), là chứng bệnh mà thời gian giữa các lần đại tiện của người già kéo dài, vượt quá 48 giờ, phân khô hoặc phân không khô nhưng sáp rít khó đại tiện.
Táo bón là bệnh phổ biến của người cao tuổi, người cao tuổi bị táo bón nhiều gấp đôi người trung niên, 60% người cao tuổi bị táo bón, các triệu chứng ngày càng nặng dần theo tuổi tác, bệnh này thường thứ phát sau các bệnh mạn tính khác, và nó cũng có thể do độc tố tích trữ lâu ngày trong cơ thể, không đào thải được ra ngoài theo phân gây ra hoặc làm trầm trọng thêm các loại bệnh như mỡ máu cao, tăng huyết áp, bệnh tim mạch vành, đột quỵ, viêm dạ dày, loét dạ dày, viêm đại tràng, trĩ, phì đại tuyến tiền liệt, v.v.
Căn bệnh này xuất hiện chủ yếu là do chức năng của tỳ vị ( lá lách và dạ dày) ở người cao tuổi suy yếu, sức đẩy yếu, nhu động ruột vô lực. Nhu động ruột suy yếu, khí nội tạng không thông khiến một lượng lớn độc tố bị lưu lại trong cơ thể, hình thành trạng thái bệnh lý tạng hư (tỳ hư thiếu) và phủ thực (thừa) (ruột già).
Xét các tình trạng bệnh lý nêu trên, điều trị chứng táo bón ở tuổi già cần phải bổ tạng, khai thông phủ, phải chú ý cả gốc và ngọn, bổ tạng tức là dưỡng tỳ, tăng cường khả năng vận hóa của tỳ. Thông phủ là khiến nhiều loại độc tố tồn lưu trong ruột được bài xuất ra ngoài cơ thể, nhưng cần chú ý quan hệ tỉ lệ của thông và bổ, cần bồi bổ thoả đáng, và thông phủ ở mức độ thích hợp, vận dụng tài năng để thu được hiệu quả điều trị.
Làm thế nào để điều trị táo bón ở người cao tuổi?
Tỷ lệ táo bón ở người cao tuổi tương đối cao, điều này có liên quan đến đặc điểm sinh lý của người cao tuổi, vì vậy trong quá trình điều trị không nên sử dụng nhiều thuốc nhuận tràng, theo đặc điểm của người cao tuổi, tốt hơn hết là nên dùng phép thông đại tiện một cách hoà hoãn, sau đây xin giới thiệu một bài thuốc tốt là bài thuốc hay chữa táo bón ở người già:
Phan tả diệp 30 gam, Quảng Uất kim 3 gam, sắc lấy nước uống.
Bài thuốc này chữa chứng táo bón quen thuộc của người già khá hiệu nghiệm, sau khi uống thuốc thì phân lỏng và tiêu chảy, mà không có cảm giác đau bụng.
Kinh nghiệm lâm sàng của Hồ Kiều Võ, một bác sĩ y học cổ truyền Trung Quốc, trong việc điều trị chứng táo bón do tuổi già là gì?
Bác sĩ Hồ cho rằng có ba nguyên nhân chính dẫn đến táo bón ở người già: ① Dương khí không đầy đủ, âm tinh suy yếu, dẫn truyền không tốt; ②Phế không túc giáng, phủ khí bất hành; ③Thấp trọc trở trệ, khí cơ uất bế. Vì thế nguyên tắc điều trị được thiết lập như sau: ①Tăng dịch ôn dương; ②Túc phế trị trung; ③ Hoá thấp hành khí. Phương tăng dịch dùng hai loại Thủ ô sống và chế Thủ ô đều 30g, Thảo quyết minh 20g, sắc nước uống, hoặc phối với các vị thuốc bổ âm, dưỡng huyết, dùng mật làm hoàn. Phương ôn dương dùng Phụ phiến 10g, Tế tân 6g, phối với Ba đậu xác 6g, dùng vị cay ấm tán hàn, chấn hưng dương khí, thúc đẩy nhu động ruột. Phép điều trị tạng phế hư yếu thì dùng phép bồi bổ, như ôn bổ dương khí của Sâm Kỳ Khương Thảo, bổ nhuận phế âm của Mạch vị Sa sâm; Thực chứng thì dùng phép tả, thanh hoá đàm nhiệt với nhị Bối (xuyên bối, thổ bối), Cầm, Lịch, Vĩ hành, tuyên túc phế khí với Cát cánh, Hạnh nhân, Tỳ bà diệp, Tử uyển, tóm lại khi phế kim trong trẻo linh hoạt, túc giáng được tiến hành, biểu lý tương thông (trong ngoài thông nhau) giúp cho chức năng truyền đạo của đại tràng điều tiết và có quy luật. Thuốc hoá thấp lợi khí thường dùng Phòng phong, Hậu phác, Thương Bạch truật, Trạch tả, La bặc tử, Mộc hương.
Trường hợp: Họ Trương, nam, 67 tuổi. Vì táo bón và đầy bụng, thỉnh thoảng hoặc nhiều năm, uống thuốc bổ âm dưỡng huyết không có tác dụng, uống thuốc ngoại chỉ có tác dụng nhất thời. Vài tháng trở lại đây, tình trạng táo bón ngày càng trầm trọng, thường xuyên không muốn đi đại tiện hoặc 5, 6 ngày không muốn đi đại tiện, người bệnh thể trạng bình thường, nhưng mệt mỏi, chán ăn, bụng đầy, phân trong. đi tiểu nhiều lần, ngày hôm sau tích cực ngồi làm việc, một lần mong tống ra được ít phân, thường xuyên mệt mỏi, trán vã mồ hôi, phân vẫn nhỏ giọt, lợm giọng, lưỡi nhạt, 2 bên có nhiều dấu răng, mạch trầm. Trường hợp này là khí trung tiêu hư yếu, tỳ dương hư, tân dịch không phân bố, không được dùng sản phẩm thanh tả tư nhuận, cho nên dùng Bạch truật sống 50 gam, Đảng sâm 10 gam, Gừng khô 6 gam, táo tàu 10 quả, Cam thảo sao 6 gam. Sau 2 liều, phân rất nhuyễn, tình trạng đầy bụng giảm đột ngột, uống tiếp 7 liều, ngày đi đại tiện 1 lần, hiện tượng ngồi mót rặn, mót rặn không còn xuất hiện nữa.
Ghi chú: Người bệnh gần 70 tuổi, mắc bệnh hơn một năm, thường uống thuốc dưỡng âm, dưỡng huyết, tiêu chảy nhưng hiệu quả rất ít. Tinh thần mệt mỏi, đầy bụng, yếu sức, lưỡi nhợt nhạt có dấu răng ở hai bên cạnh lưỡi… Các chứng tỳ khí hư đều xuất hiện, trước đây điều trị dùng phép dưỡng âm, dưỡng huyết, thanh tả, thuốc và chứng khác biệt, và hiệu quả là vô ích!Nắm bắt cơ chế bệnh của chứng khí hư, vận hoá kém và điều trị nó bằng phép kiện tỳ ích khí, thăng thanh để trọc tự giáng, đó cũng là phép “Tắc nhân tắc dụng” (塞因塞用)
Biện chứng như vậy là chính xác là phù hợp, và tất nhiên là có hiệu quả!
Kinh nghiệm lâm sàng của Chu tiên sinh và Tôn Chương Huyên trong điều trị táo bón do tuổi già là gì?
Nguyên nhân và cơ chế bệnh của táo bón ở người cao tuổi là tỳ hư, thận hư. Tỳ vị là nguồn sinh hóa, tỳ vị hư nhược nên chuyển hóa suy yếu, dẫn đến khí huyết hư. Khí hư có thể dẫn đến đại tràng truyền đạo vô lực, lại có thể dẫn đến khí trệ trong đại tràng, khiến đại tràng không có lực bài xuất phân ra ngoài, hoặc phân kết lại không ra; Huyết hư nên ruột không được nuôi dưỡng, cũng sẽ dẫn đến táo bón. Tạng thận chủ về đại tiểu tiện, thận âm hư, thận tinh không đủ, không thể nuôi dưỡng đại tràng, làm cho ruột sáp rít không trơn tru, ruột thiếu chất dịch, không thuận lợi cho việc dẫn truyền mà phát sinh táo bón; ; Trường hợp thận dương hư, dương hư hoả ít, hàn khí bên trong tự sinh, ngưng trệ bên trong làm cho tân dịch không lưu hành, từ đó không có lực dẫn truyền mà phát sinh táo bón. Trên phương diện điều trị chứng táo bón nên sử dụng biện chứng dược liệu và thực liệu.
Loại hình âm hư, dùng Lục vị địa hoàng thang gia Hoả ma nhân, Úc lý nhân, về thực phẩm nên dùng Mè đen, đường phèn, đường trắng, chuối tiêu, quả lê, trái dâu, ngân nhĩ, mật ong, tùng tử nhân…Loại hình dương hư, dùng Thục phụ tử, Nhục quế, Nhục thung dung, Thủ ô sống, Toả dương, Thục địa, Đương quy, Hoả ma nhân, Bá tử nhân, thực phẩm có thể chọn Thịt dê, Hạch đào nhân, Cửu thái, Cửu thái tử, Bá tử nhân, Điềm hạnh nhân, mật ong…; Loại hình khí hư, dùng thang Hoàng kỳ (Hoàng kỳ, Trần bì, Hoả ma nhân, Bạch mật), Khí hư rõ rệt gia Đảng sâm, Bạch truật, khí hư thoát giang gia Thăng ma, Sài hồ, thực liệu (trị liệu bằng thực phẩm) có thể tuyển chọn thịt bò, thịt thỏ, sữa bò, đậu phộng, Thục hoàng đậu, mật ong, hồng thự, Bạch chi ma…: Loại hình khí trệ dùng Hậu phác, Chỉ xác, Binh lang, chế Hương phụ, Ô dược, Đại hoàng sống, Nhị sửu, khí trệ lâu ngày hoá hoả, gia Long đảm thảo, thực liệu có thể dùng Quất bì, Quất diệp, Phật thủ, Ba thái, Điềm hạnh nhân, Hồng thự…; Loại hình huyết hư, dùng Nhuận tràng hoàn, huyết hư có nhiệt gia Thủ ô sống, Ngọc trúc, Tri mẫu, thực phẩm có thể tuyển dụng Long nhãn nhục, thịt Mẫu lệ (con hàu), thịt bò, sữa bò, Ba thái (rau chân vịt), quả dâu, mật ong, khoai lang trắng…
Trường hợp: Họ Lâm, nam, 65 tuổi, công nhân. Bị táo bón theo thói quen hơn 20 năm, mặc dù ông đã được điều trị như uống Đại hoàng và Ma nhân để nhuận tràng nhưng đều không có tác dụng. Những năm gần đây bệnh ngày càng tăng không giảm, dù tôi đã cố gắng đi vệ sinh nhưng vẫn khó đưa phân ra ngoài, phải dùng tay bốc lên mới được vài cục phân. nhỏ như phân cừu và to như hạt dẻ, sau khi đi đại tiện, quần áo của tôi thường ướt đẫm mồ hôi nên mỗi khi phải đại tiện là tôi cảm thấy sợ hãi, nhưng tôi chỉ còn cách uống thuốc và dùng Khai tắc lộ bên ngoài mà đi đại tiện nhưng vẫn còn khó khăn. Tứ chi không ấm, nước tiểu trong và nhiều, bụng có cảm giác lạnh và đau, chất lưỡi nhợt, rêu lưỡi mỏng trắng. Ở tuổi xưa nay hiếm (cổ lai hy) Dương khí suy nhược, tân dịch ít, huyết ít, lực dẫn truyền của ruột yếu, dẫn đến phân không nhuận, trong loại hình này phép điều trị là ôn dương dưỡng huyết, nhuận tràng thông tiện: Dùng Nhục thung dung, Thủ ô sống, Hoả ma nhân đều 30g, Toả dương, Thục địa đều 20g, Đương quy 12g, Bá tử nhân 15g, Chỉ xác, chế Phụ tử đều 10g. Sau khi uống 5 thang đã thu được những hiệu quả ban đầu, thuốc phù hợp với chứng, tăng lượng thuốc sử dụng, dùng Nhục thung dung 35g. Trước sau bốn lần khám bệnh, uống 20 thang thuốc, đại tiện mỗi ngày 1 lần. Đổi thành thực phẩm liệu pháp để củng cố hiệu quả, dùng cao quả nhân mật gia thêm Cứu thái tử (hạt hẹ), mỗi lần 1 thìa, ngày 3 lần, sau 3 năm bệnh vẫn chưa tái phát.
Chú ý: Đây là bệnh nhân cao tuổi táo bón, cơ chế bệnh tuy là âm dương đều bị hư tổn, nhưng thiên vào dương hư, dựa theo các chứng trạng như tứ chi không ấm, tiểu tiện trong và nhiều, bụng có cảm giác lạnh và đau. Trong phương dùng Thục địa, Thủ ô bổ thận thêm tinh dưỡng âm, Phụ tử, Toả dương ấm thận trợ dương, phối với thuốc bổ âm, chính là ý cầu dương trong âm; Nhục thung dung, Đương quy ôn nhuận thông đại tiện; Bá tử nhân và Hoả ma nhân nhuận tràng thông đại tiện; Chỉ xác lý khí hỗ trợ công năng dẫn truyền của đại tràng. Phối hợp các vị thuốc, để có thể thu được hiệu quả ôn nhuận thông đại tiện. Vì bệnh trình khá dài, hiệu quả trị liệu khó có thể duy trì lâu dài, vì thế bệnh nhân nên dùng thực phẩm ôn dương để củng cố hiệu quả điều trị.
Tiến trình nghiên cứu lâm sàng về táo bón do tuổi già là gì?
(1) Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh
Táo bón ở người già là do âm dương mất cân bằng, khí hư huyết nhược, công năng tạng phủ suy giảm dẫn đến dẫn truyền của ruột già không thuận lợi, tân dịch cơ thể không đủ, đây là cơ chế bệnh sinh của hội chứng hư tổn. Nói một cách cụ thể, người cao tuổi phần nhiều là do thận khí không đầy đủ, cả khí và huyết đều hư yếu, tân dịch thiếu dẫn đến tỳ vận chuyển kém, ruột già khô sáp, lực chuyển đi yếu kém mà phát sinh bệnh. Theo thực tiễn lâm sàng, bệnh này phần nhiều thuộc hư chứng, nhưng thực chứng cũng không hiếm, và trong hư chứng có kèm theo thực chứng là trường hợp rất hay gặp trên lâm sàng. Vì thế có người cho rằng có 3 nguyên nhân gây táo bón ở người cao tuổi, một là dương khí không đầy đủ, âm tinh suy thiểu, dẫn truyền kém; Hai là tạng phế không túc giáng (“肺主肃降”是指肺气宜清宜降)túc giáng là trong trẻo và giáng xuống, phủ khí không lưu thông; Ba là thấp trọc gây trở ngại, khí cơ bế uất. Trên lâm sàng thường phân thành: Âm hư, dương hư, khí hư, huyết hư và khí trệ.
(2) Biện chứng luận trị
①Phương pháp dưỡng huyết bổ âm dùng cho chứng táo bón do âm huyết hư không tưới nhuần được đại tràng, dùng Ngũ nhân đan (Đương quy, Địa hoàng, Bá tử nhân, Tùng tử nhân, Úc lý nhân, Kỷ tử, Nhục thung dung, Hoả ma nhân, Trần bì, Cam thảo ), Thang Đông Viên nhuận tràng, Thang Tứ vật kết hợp với Nhị chí hoàn, Thang Tăng dịch gia thêm Thủ ô sống, Nhục thung dung. Bệnh lâu ngày tổn thương đến thận âm, thận thủy khuy hư mà táo bón, uống hoàn Lục vị địa hoàng, Thục địa thay Sinh địa, cùng trọng dụng, lại gia Nhục thung dung, Thủ ô sống, nếu táo bón nặng, ba vị thuốc trên có thể dùng đến 30g, đợi sau khi đại tiện thông suốt, lượng thuốc sử dụng giảm dần và duy trì. Có người tự bào chế thang Vận tràng Thông tiện (Nhục thung dung, Hoài Ngưu tất, Thục địa, Đương quy, Bạch truật, Uy linh tiên) điều trị chứng táo bón ngoan cố có hiệu quả khá tốt, Loại hình táo bón huyết thiểu âm hư ở người cao tuổi, thường kèm theo cơ chế bệnh sinh của chứng khí hư, cao Tư bổ nhuận tràng (Hoàng kỳ, Bạch truật, Đương quy, Nhục thung dung, Hắc chi ma, Tang thầm, Hoả ma nhân…), thang Tư thận nhuận tràng thông u (Thục địa, Thung dung, Đương quy, Úc lý nhân sao, Hoả ma nhân sao, Hắc chi ma, Hồ đào nhân sao, Ngọc trúc, Tri mẫu, Chỉ xác, Sa nhân), thang Thông tiện địa hoàng (Sinh, Thục địa, Hoả ma nhân, Hoàng kỳ, Thung dung, Chỉ xác), hiệu quả khá tốt. Trương Tư Giai dùng Sâm Thầm hoàn (Thái tử sâm, Tang thầm tử, Thủ ô sống, Đào nhân, Cẩu kỷ tử, Nhục thung dung…) điều trị 400 bệnh nhân, trị khỏi bệnh 128 bn, hiệu quả rõ rệt 167 bn, có hiệu quả 97 bn, tần suất khỏi bệnh là 32%, tổng hiệu suất là 98%.
②Ôn nhuận thông tiện Dùng cho chứng táo bón do dương hư hàn ngưng trệ. Được biết, có các báo cáo về việc dùng hoàn Bán lưu đổi thành thang dược (thuốc sắc) gia Ngô thù du, Đương quy, Tế xuyên tiễn gia giảm, trường hợp hư hàn ngưng trệ dùng thang Bạch thông, Gia vị Tứ thần hoàn dùng điều trị táo bón do dương hư. Đối với chứng táo bón âm hàn xen lẫn đàm ẩm, dùng Lưu hoàng cho vào trong đậu hũ sau khi đun, bỏ đậu hũ, lấy Lưu hoàng và pháp Bán hạ tán thành bột, dùng mật chế thành thuốc hoàn để uống, có thể khiến thông tiện giáng trọc. Nhục thung dung là vị thuốc huyết phận của thận kinh, có tác dụng ôn bổ thận dương, dưỡng huyết nhuận tasl, dưỡng âm huyết mà không gây trì trệ, lượng sử dụng từ 15~20g, điều trị hữu hiệu chứng táo bón dương hư.
③Ích khí khai bế tắc Được sử dụng cho chứng táo bón loại hình khí hư . Trên lâm sàng thường sử dụng phép kiện tỳ, như thang Bổ trung ích khí gia giảm, thang Tiểu kiến trung, thang Quế chi trị chứng khí trung tiêu hư yếu cóc chứng trạng và thể trưng như táo bón, ăn ít, yếu sức, bụng không đau nhiều, chất lưỡi nhạt, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch hoãn hoặc sáp hoặc trầm tế vô lực. Đối với người cao tuổi tỳ vị bạc nhược, ăn uống không tiết độ dẫn đến tỳ vị bị tắc nghẽn trì trệ, dùng thang Lục quân tử hợp Bảo hoà hoàn để điều chỉnh xuất nhập. Táo bón có tính tập quán ở người cao tuổi thận hư kèm theo thiểu khí (khí lực yếu), có các chứng trạng như mặt trắng, vựng đầu hoa mắt, eo gối đau mỏi. Ù tai, điếc tai…Dùng thang Bổ thận ích khí (Nhục thung dung, Hồ đào nhục, Thục địa, Hoàng kỳ sống, Đương quy, Đảng sâm, Bạch truật, Sài hồ, Thăng ma, Chỉ xác, Mật ong).
Điều khí đạo trệ Dùng điều chứng tiện bí do khí trệ ở vị tràng, thăng giáng thất thường. Điều trị thường dùng Bình vị tán hợp Tứ nghịch tán gia Binh lang, Mộc hương, người cao tuổi ho đàm suyễn dẫn đến phế khí không trẻo và giáng xuống (thanh túc), khí ở phủ không thông, có thể dùng thang Tô tử giáng khí để mở trên thông dưới (khai thượng thông hạ). Điều trị tạng phế thường trọng dụng vị Tì bà diệp là quân dược, phối với Sa sâm, Mạch đông, Thái tử sâm, Ngũ vị tử, Qua lâu bì, Đông qua nhân, Vĩ hành, Xuyên bối, Hạnh nhân. Dạ dày khô khan trào ngược, để đồng bộ giáng khí và nhuận táo, tuyển dụng Đại giả thạch và Sinh địa, uống liên tiếp với tễ lượng lớn; Thấp trệ khí uất giả, chủ yếu là Phòng phong phối với Hậu phác, Phục linh, Thương Bạch truật, Trạch tả, La bặc tử, Mộc hương…. Thấp trở khí trệ táo bón, có thể dùng thang Tuyên thanh đạo trọc (Phục linh, Trư linh, Vãn tàm sa, Tạo giáp tử, Hàn thuỷ thạch) gia giảm, được xác nhận là có hiệu quả.
(3) Các liệu pháp khác
Biện chứng dùng châm thích điều trị chứng táo bón ở người cao tuổi, táo bón do nóng (nhiệt bí) tả Túc tam lý, Thiên xu; Bổ Chiếu hải, Chi câu; Khí bí tả Đại đôn, Túc tam lý, bổ Chi câu, Thái bạch; Hư bí bổ Khí hải, Túc tam lý, Tỳ du, Vị du, dùng kim mai hoa gõ nhẹ vào hai bên xương cùng ở lưng; Lãnh bí (táo bón do lạnh) bổ Đại tràng du, Thận du, Chi câu, Chiếu hải, cứu Quan nguyên.
Làm thế nào để phòng ngừa táo bón ở người cao tuổi?
Người cao tuổi ít vận động, thời gian vận chuyển của đại tràng kéo dài dễ gây táo bón; người cao tuổi thường mắc các bệnh chung quanh hậu môn, như trĩ, kèm theo cơ nhục biến tính thoái hóa, đại tiện không thông, gây ra tình trạng mót phân; người cao tuổi sa sút trí tuệ gây ra bởi xơ cứng mạch máu não, và thường không biết cảm giác đại tiện. Do đó, cần phải thay đổi thói quen đại tiện và ăn nhiều thực phẩm và trái cây có chứa chất xơ. Cần tăng cường cơ bụng và tích cực điều trị bệnh nguyên phát. Khi bôi thuốc nhuận tràng cần chú ý sử dụng luân phiên nhiều loại thuốc nhuận tràng khác nhau, tránh lạm dụng thuốc nhuận tràng kích thích, tránh hình thành “Ngốc trệ đích kết tràng” (呆滞的结肠), bệnh nhân cần tạo thành thói quen đi đại tiện đúng giờ để hình thành phản xạ đại tiện tốt; khuyến khích bệnh nhân ăn nhiều, hoặc tăng cường ăn nhiều chất xơ như rau, hoa quả, uống nhiều nước; Khuyến khích bệnh nhân tham gia tập luyện thể dục thể thao hoặc lao động chân tay để tăng cường sức mạnh của cơ bụng, cơ hoành và cơ nâng hậu môn để có thể đại tiện thuận lợi.
Tại sao người già hay bị táo bón ?
Táo bón là một triệu chứng phổ biến trong đời sống con người, cùng với sự tăng trưởng của tuổi tác, đặc biệt là sự suy giảm chức năng sinh lý của người cao tuổi, một số người cao tuổi mắc các bệnh về tim mạch, mạch máu não như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, dễ bị đột tử. xảy ra khi có táo bón.
Do chức năng của các cơ quan khác nhau ở người cao tuổi bị thoái hóa nên cơ hoành, cơ bụng, cơ nâng hậu môn, cơ trơn đại tràng đều bị teo, hoạt động của người cao tuổi giảm sút nên nhu động đại tràng chậm lại, đại tiện không có lực. là nguyên nhân gây táo bón, nguyên nhân chủ yếu là do người già răng lung lay, chế độ ăn quá nhuyễn dẫn đến khối lượng phân nhỏ, ít kích thích nhu động ruột, phân nằm lâu trong đường ruột gây khô cứng và táo bón. . Vì sao người già hay bị đột tử do táo bón và các bệnh về tim mạch, mạch máu não? Vì khi bạn cố gắng nín thở và đại tiện, cơ thành bụng và cơ hoành sẽ co bóp mạnh làm tăng áp lực ổ bụng, gây tăng sức cản cung lượng tim, tăng huyết áp động mạch và mức tiêu thụ oxy của cơ tim. Dữ liệu liên quan cho thấy áp lực động mạch não có thể tăng hơn 20 mmHg trong khi đại tiện, huyết áp tăng đột ngột có thể dẫn đến xuất huyết não và tăng mức tiêu thụ oxy của cơ tim có thể gây ra cơn đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim và rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, cả hai đều có thể gây đột tử.
Các chuyên gia nhắc nhở: Để tránh xảy ra điều đáng tiếc nói trên, việc phòng ngừa và điều trị cần được thực hiện từ các khía cạnh sau: Một là hình thành thói quen đại tiện tốt; Hai là điều phối ẩm thực hợp lý, mỗi ngày dùng một lượng thực phẩm thô chứa chất xơ nhất định, ăn nhiều rau tươi và thuỷ quả (trái cây), ngoài ra cũng cần ăn một số loại ngũ cốc thô, các loại đậu…ít ăn thực phẩm có tính kích thích; Ba là bổ sung thuốc, điều trị bằng ăn uống, có thể dùng thuốc nhuận hoạt, thuốc tả, như trước khi ngủ uống một lượng mật ong vừa đủ hoặc mật ong và dầu mè, cũng có thể dùng thuốc Khai tắc lộ hỗ trợ bài tiện hoặc dùng trung dược để điều chỉnh; Kiên trì uống 300~400ml nước vào lúc bụng trống mỗi buổi sáng, có tác dụng kích thích tràng nhu động; Sau cùng cần kiên trì tập luyện vừa phải, sinh hoạt đều đặn, duy trì tâm thái tốt, kết hợp làm việc và nghỉ ngơi, độc lập điều chỉnh sở thích cuộc sống như trồng hoa, vẽ tranh, đi dạo, v.v., có lợi cho việc tăng cường thể chất và ngăn ngừa táo bón.
Trường Xuân