Quách Bốc Lạc
Đường dây Tâm lý Trung Quốc
http://www.zgxl.net
Trong các tài liệu Trung y, hồng ban đa dạng được gọi là “Miêu nhãn sang”, nghĩa là chứng lở giống mắt mèo, bởi tổn thương da điển hình có hình dạng tương tự mắt mèo.
Như sách Y tông kim giám – Ngoại khoa tâm pháp yếu quyết đời Thanh mô tả:
“Miêu nhãn sang được đặt tên theo hình dạng; đau ngứa không nhất định, không có máu mủ; ánh sắc lấp lánh như mắt mèo; do thấp nhiệt ở kinh Tỳ kết hợp với ngoại hàn ngưng trệ… Lúc mới phát, hình dạng giống mắt mèo, ánh sắc lấp lánh, không có mủ máu, đau ngứa thất thường; lâu ngày thường xuất hiện gần vùng cẳng chân.”
Một số tài liệu khác căn cứ vào đặc điểm của bệnh mà gọi là “Nhạn sang” hoặc “Hàn sang”.
TỔN THƯƠNG DA ĐIỂN HÌNH
Tổn thương điển hình là những dát đỏ phù nề hình tròn hoặc hình bầu dục. Ở trung tâm xuất hiện các lớp mụn nước chồng lên nhau, tạo thành hình bia hoặc hình mống mắt đặc biệt, rất giống mắt mèo với ánh sắc lấp lánh.
Tổn thương nhỏ chỉ bằng hạt gạo hoặc hạt đậu xanh; tổn thương lớn có thể bằng quả trứng gà.
Phần lớn tổn thương xuất hiện ở bàn tay, bàn chân và phần xa của tứ chi. Một số ít trường hợp có thể lan đến da toàn thân. Các tổn thương thường phân bố đối xứng.
Bệnh phần nhiều xuất hiện vào mùa thu và mùa đông. Mỗi đợt phát bệnh có thể kéo dài từ hai đến ba tuần, thậm chí vài tháng.
Bệnh thường khởi phát tương đối đột ngột, hay kèm sốt, đau khớp và các triệu chứng toàn thân khác.
Trường hợp nghiêm trọng có thể sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, thiếu sức, thậm chí đe dọa tính mạng.
CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT
Khi chẩn đoán Miêu nhãn sang cần phân biệt với cước do lạnh.
Cả hai bệnh đều thường xuất hiện trong mùa thu đông lạnh giá và đều dễ phát ở bàn tay, bàn chân cùng phần cuối của tứ chi.
Tuy nhiên, cước do lạnh thường không ảnh hưởng đến niêm mạc, có cảm giác ngứa, tổn thương hai bên không hoàn toàn đối xứng và thường biểu hiện thành các mảng màu đỏ sẫm hoặc tím xanh.
Tên gọi Miêu nhãn sang bắt nguồn từ hình thái tổn thương da của hồng ban đa dạng, vừa cụ thể vừa sinh động.
Trên lâm sàng, khi thấy những tổn thương phát ở đầu chi, có hình dạng giống mắt mèo, cần nghĩ đến khả năng mắc bệnh này.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
MẮC HỒNG BAN ĐA DẠNG NÊN ĐIỀU TRỊ NHƯ THẾ NÀO?
Hồng ban đa dạng là một bệnh da có biểu hiện hồng ban, nguyên nhân chưa được làm rõ hoàn toàn.
Khi điều trị, trước hết cần loại bỏ những nguyên nhân nghi ngờ, chẳng hạn kiểm soát nhiễm khuẩn và ngừng sử dụng thuốc nghi gây dị ứng.
Đồng thời, tiến hành điều trị triệu chứng nhằm giảm khó chịu và rút ngắn quá trình bệnh.
Trường hợp bệnh tương đối nặng có thể phối hợp corticosteroid theo chỉ định của bác sĩ.
Theo Trung y, bệnh được chia thành ba thể:
Biểu hiện và phương pháp biện chứng điều trị như sau:
Biểu hiện
Bệnh thường phát tác hoặc nặng hơn khi thời tiết lạnh và ẩm. Khi thời tiết ấm lên, các triệu chứng giảm nhẹ hoặc biến mất.
Các dát đỏ có màu đỏ sẫm; ngón tay, ngón chân sưng; nhiệt độ da tương đối thấp.
Có thể kèm sợ lạnh, tay chân lạnh, đau bụng, tiêu chảy; chất lưỡi nhạt, rêu trắng; mạch nhu tế.
Phép trị
Hòa doanh khứ hàn.
Phương thang
Đương quy tứ nghịch tán gia giảm. (当归四逆散化裁)
Biểu hiện
Bệnh phần nhiều phát vào mùa hè, hoặc có thể không liên quan rõ với mùa và sự thay đổi nóng lạnh của thời tiết.
Các dát đỏ có màu giống quả anh đào, có thể xuất hiện nhiều mụn nước.
Kèm sốt, đau họng, miệng khô, khớp đau mỏi, táo bón, tiểu tiện đỏ; chất lưỡi đỏ, rêu nhớt; mạch hoạt sác.
Phép trị
Tán phong thanh nhiệt, trừ thấp thông lạc.
Phương thang
Thanh nhiệt trừ thấp thang gia giảm. (清热除湿汤化裁)
Biểu hiện
Bệnh khởi phát đột ngột, sợ lạnh, sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, thiếu sức, họng khô, đau họng, đau ngực và ho.
Trường hợp nặng có thể nôn, tiêu chảy; toàn thân xuất hiện những mảng đỏ lớn, bọng nước lớn, trợt loét và đóng vảy.
Tổn thương có thể ảnh hưởng đến niêm mạc miệng và bộ phận sinh dục.
Chất lưỡi đỏ, rêu vàng; mạch hoạt sác.
Phép trị
Thanh nhiệt giải độc, lương huyết lợi thấp.
Phương thang
Phổ tế tiêu độc ẩm gia giảm. (普济消毒饮化裁)
CHÚ Ý TRONG ĐIỀU TRỊ
Trong thời gian điều trị cần giữ ấm, tránh kích thích bởi nước lạnh và gió lạnh.
Theo tài liệu, nên kiêng các thực phẩm dễ làm bệnh phát mạnh hơn như cá, tôm, cua, tỏi và hẹ.
Hồng ban đa dạng có thể liên quan đến nhiễm trùng, thuốc hoặc những nguyên nhân khác. Nếu xuất hiện sốt cao, tổn thương lan rộng, bọng nước lớn, da bong trợt, đau rát mắt, loét miệng, không ăn uống được hoặc tổn thương bộ phận sinh dục, cần đến bệnh viện ngay vì có thể là thể bệnh nghiêm trọng.