ĐỐM ĐỒI MỒI 老年斑
Quách Bốc Lạc
Đường dây Tâm lý Trung Quốc
http://www.zgxl.net
TÀI LIỆU THAM KHẢO
ĐỐM ĐỒI MỒI CÓ CẦN ĐIỀU TRỊ KHÔNG?
Trong y học, đốm đồi mồi được gọi là mụn cóc tuổi già, còn gọi là dày sừng tiết bã. Đây là một trong những khối u biểu bì lành tính thường gặp nhất, phần nhiều xuất hiện ở người cao tuổi.
Trên lâm sàng, tổn thương biểu hiện thành những dát hoặc sẩn dẹt màu nâu nhạt, nâu sẫm hoặc đen. Bề mặt có thể nhẵn hoặc có dạng u nhú, bên ngoài phủ lớp vảy tiết nhờn.
Thông thường bệnh không cần điều trị.
Nếu tổn thương gây ngứa, sưng viêm, chảy máu, rỉ dịch hoặc đóng vảy, có thể cân nhắc cắt bỏ và làm xét nghiệm bệnh lý để loại trừ tổn thương ác tính hoặc bệnh da khác.
DÙNG TỎI LOẠI BỎ ĐỐM ĐỒI MỒI
Theo kinh nghiệm được giới thiệu trong tài liệu, chọn một tép tỏi tím lớn hoặc một củ tỏi cô đơn, cắt đôi, chấm một ít nước bọt rồi áp lên đốm đồi mồi, sau đó chà đi chà lại theo nhiều hướng.
Mỗi lần chà cho đến khi vùng da xung quanh sung huyết, đỏ lên hoặc hơi đau; thực hiện mỗi ngày từ ba đến năm lần.
Tài liệu cho rằng nếu kiên trì trong vài ngày, bề mặt tổn thương có thể dần phẳng hơn và màu sắc nhạt rõ. Nếu không quan sát kỹ, vùng tổn thương có thể khó phân biệt với da bình thường.
Đoạn nguyên văn còn cho rằng có thể mở rộng phạm vi chà sang vùng da bình thường không có mụn hoặc đốm để giúp da khỏe và làm chậm hình thành nếp nhăn.
Báo Sức khỏe đương đại
Chú ý: Không nên tự dùng tỏi chà mạnh lên da. Tỏi sống có thể gây viêm da kích ứng, bỏng hóa chất, phồng rộp, tăng sắc tố sau viêm hoặc để lại sẹo. Đặc biệt không dùng trên mặt, quanh mắt, vùng da mỏng hoặc tổn thương chưa được chẩn đoán.
PHÒNG VÀ ĐIỀU TRỊ ĐỐM ĐỒI MỒI NHƯ THẾ NÀO?
Lý Vĩnh Khang
Tạp chí Người cao tuổi Trung Quốc
Sau khi bước vào tuổi già, chức năng chuyển hóa của tế bào suy giảm. Nếu cơ thể thiếu các vitamin có tác dụng chống oxy hóa trong thời gian dài và hấp thu quá nhiều chất béo, đặc biệt là acid béo không bão hòa, các sản phẩm oxy hóa dễ được hình thành trong cơ thể.
Dưới tác dụng xúc tác của ion sắt và đồng, những chất này có thể chuyển thành lipofuscin, còn gọi là sắc tố lão hóa, rồi lắng đọng ở da hoặc bề mặt các cơ quan. Tài liệu gọi những biểu hiện trên da này là đốm đồi mồi.
Sự xuất hiện của đốm đồi mồi không chỉ ảnh hưởng đến diện mạo mà còn khiến người cao tuổi cảm nhận rõ hơn quá trình lão hóa, từ đó tăng áp lực tâm lý.
Có thể thực hiện một số biện pháp sau để phòng ngừa:
- Phòng trị bằng thuốc
Tài liệu cho rằng nhiều loại thuốc Tây y và Trung dược có tác dụng nhất định trong phòng trị đốm đồi mồi.
Các chất được đề cập gồm vitamin, hợp chất selen, glutathione và cysteamine.
Trong đó, vitamin C và vitamin E được xem là những chất chống oxy hóa tương đối mạnh, có thể bảo vệ tế bào, làm chậm quá trình lão hóa, hạn chế sự hình thành lipofuscin và giúp sắc tố da nhạt hơn.
Vitamin A, vitamin B1 và vitamin B2 cũng được cho là giúp da mềm mại, nhẵn và đủ độ ẩm, đồng thời hỗ trợ làm giảm nếp nhăn và sắc tố.
Các Trung dược được tài liệu đề cập gồm Nhân sâm, Hoàng kỳ, Linh chi, Ngân nhĩ và Sơn tra. Tác giả cho rằng dùng lâu dài có thể hỗ trợ hạn chế đốm đồi mồi.
Tuy nhiên, không nên tự bổ sung vitamin, selen, glutathione hoặc Trung dược kéo dài chỉ nhằm điều trị đốm da. Liều dùng không thích hợp có thể gây tác dụng bất lợi hoặc tương tác với thuốc đang sử dụng.
- Điều chỉnh ăn uống
Người cao tuổi có thể điều chỉnh chế độ ăn nhằm hỗ trợ sức khỏe làn da, chẳng hạn thường xuyên ăn trái cây, rau xanh tươi, cà rốt, khoai tây, hẹ và cải bắp.
Tài liệu còn đề cập dùng gan động vật để bổ sung vitamin A và hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ.
Chế độ ăn hiện nay nên chú trọng sự đa dạng và cân bằng. Không nên thường xuyên dùng gan động vật với lượng lớn vì có thể dẫn đến dư vitamin A và tích lũy một số chất không có lợi.
PHÒNG NGỪA “ĐỐM ĐỒI MỒI”
Ngày 22 tháng 11 năm 2002
Khi bước vào tuổi già, trên da mặt, mu bàn tay và những vị trí khác thường xuất hiện các chấm hoặc mảng dẹt màu nâu đen, được gọi là đốm đồi mồi hoặc đốm trường thọ.
Theo cách giải thích trong tài liệu, trong quá trình chuyển hóa, cơ thể sinh ra những chất được gọi là gốc tự do. Các sản phẩm oxy hóa và sắc tố lipofuscin tích tụ trong da được cho là góp phần hình thành các đốm này.
Ở tuổi thanh niên và trung niên, cơ thể có các chất và enzym chống oxy hóa tự nhiên, giúp hạn chế phản ứng oxy hóa và tổn thương tế bào.
Khi tuổi tăng, khả năng chống oxy hóa của cơ thể dần suy giảm, các sản phẩm oxy hóa có thể tích tụ nhiều hơn.
Tài liệu cũ xem đốm đồi mồi là một dấu hiệu tổ chức bắt đầu lão hóa và cho rằng lipofuscin không chỉ tích tụ ở da mà còn có thể lắng đọng trong các cơ quan.
Đoạn nguyên văn còn liên hệ sự lắng đọng này ở thành mạch với xơ cứng động mạch, tăng huyết áp và nhồi máu cơ tim; liên hệ sự tích tụ trong tế bào não với suy giảm trí nhớ, trí tuệ, trầm cảm và sa sút trí tuệ.
Những nhận định trên đã đánh đồng đốm đồi mồi ngoài da với lipofuscin trong nội tạng. Đây là cách giải thích cũ và không nên hiểu rằng dày sừng tiết bã trên da trực tiếp gây ra bệnh tim mạch hoặc sa sút trí tuệ.
Để giảm sự xuất hiện của các đốm này, tài liệu nhấn mạnh việc tăng cường chất chống oxy hóa.
Vitamin E được cho là có thể hạn chế quá trình oxy hóa acid béo không bão hòa và sự hình thành lipofuscin.
Vì vậy, ngoài việc bổ sung vitamin E theo chỉ định của bác sĩ khi cần thiết, người cao tuổi có thể dùng các thực phẩm chứa vitamin E như dầu thực vật, đậu nành, mè, lạc, hạt óc chó, hạt hướng dương, ngô, rau màu xanh đậm hoặc vàng.
Không nên tự uống vitamin E liều cao kéo dài, đặc biệt ở người đang dùng thuốc chống đông máu, có rối loạn chảy máu hoặc chuẩn bị phẫu thuật.
SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÒNG NGỪA ĐỐM ĐỒI MỒI
Đăng ngày 13 tháng 6 năm 2003
Đốm đồi mồi còn được gọi là đốm trường thọ hoặc đốm sắc tố tuổi già.
Tổn thương có màu nâu đen, đường kính phần nhiều từ 1–10 mm và kích thước không đồng đều.
Đa số tổn thương không nổi cao hơn bề mặt da; một số mảng lớn có thể hơi nhô lên nhưng vẫn có hình dạng tương đối dẹt.
Đốm thường xuất hiện ở mặt, mu bàn tay, cẳng tay và những vùng da thường xuyên để lộ của người cao tuổi.
Sự hình thành và số lượng tổn thương chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố.
Một số trường hợp có liên quan đến yếu tố di truyền bẩm sinh; một số có thể liên quan đến dinh dưỡng; ngoài ra, các yếu tố vật lý như tia tử ngoại cũng có thể thúc đẩy tổn thương xuất hiện.
Theo kinh nghiệm được nêu trong tài liệu, có thể phòng trị từ những phương diện sau:
- Tăng cường dinh dưỡng, thường xuyên dùng thực phẩm chứa vitamin A, vitamin C, cysteine và methionine.
- Tránh các kích thích bất lợi, không phơi da dưới ánh nắng quá nhiều và chú ý bảo vệ da khỏi tia tử ngoại.
- Có thể dùng phương pháp mài da hoặc áp lạnh để loại bỏ tổn thương.
- Tài liệu cũ đề xuất uống vitamin E mỗi ngày từ 50–100 mg trong sáu tháng đến một năm, cho rằng phần lớn tổn thương có thể nhạt dần và một số ít có thể biến mất.
Việc dùng vitamin E kéo dài cần được bác sĩ đánh giá; không nên áp dụng trực tiếp liều lượng cũ.
Để làm chậm quá trình lão hóa và giữ diện mạo khỏe mạnh, tài liệu còn đề xuất:
- Ngủ đầy đủ. Thiếu ngủ ảnh hưởng không tốt đến trạng thái và diện mạo.
- Làm sạch da mặt trước khi ngủ.
- Hình thành thói quen đánh răng trước khi ngủ để giữ vệ sinh khoang miệng.
- Duy trì tư thế đẹp khi ngồi, đứng và đi lại.
- Tập thể dục khoảng mười phút sau khi thức dậy vào buổi sáng.
- Giữ tóc sạch sẽ, gọn gàng.
- Thường xuyên xoa bóp chăm sóc vùng mặt, đặc biệt là trán và quanh mắt.
- Không nên ăn nhiều đồ ngọt sau bữa ăn.