Khái quát
Kháng insulin là tình trạng các tế bào trong cơ thể đáp ứng kém với insulin. Để duy trì đường huyết, tuyến tụy phải tiết nhiều insulin hơn, dẫn đến tăng insulin máu.
Tình trạng này thường gặp ở người thừa cân, béo bụng, ít vận động, tiền đái tháo đường, đái tháo đường type 2 và rối loạn lipid máu. Kháng insulin có liên quan mật thiết với tăng huyết áp và làm nguy cơ bệnh Tâm mạch tăng lên.
Vì sao kháng insulin làm huyết áp tăng?
Giữ natri và nước
Insulin có thể làm Thận tăng tái hấp thu natri. Khi natri và nước bị giữ lại, thể tích máu tăng và huyết áp có khuynh hướng cao hơn.
Tăng hoạt động thần kinh giao cảm
Tăng insulin máu có thể làm hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh, khiến nhịp Tâm nhanh và mạch máu co lại.
Rối loạn chức năng mạch máu
Kháng insulin làm giảm khả năng giãn mạch của nội mô, tăng viêm và thúc đẩy thành mạch dày, cứng hơn.
Liên quan đến béo phì
Mỡ nội tạng tiết ra nhiều chất gây viêm và làm rối loạn chuyển hóa, từ đó thúc đẩy cả kháng insulin lẫn tăng huyết áp.
Biểu hiện thường đi kèm
Vòng eo lớn hoặc béo bụng.
Đường huyết tăng.
Triglyceride tăng.
Cholesterol HDL giảm.
Gan nhiễm mỡ.
Tăng acid uric.
Tăng huyết áp.
Khi nhiều yếu tố này xuất hiện cùng nhau, thường được gọi là hội chứng chuyển hóa.
Điều chỉnh
Giảm cân
Người thừa cân chỉ cần giảm một phần cân nặng cũng có thể cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ hạ huyết áp.
Vận động
Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi hoặc tập sức mạnh đều đặn giúp cơ sử dụng glucose tốt hơn và giảm kháng insulin.
Ăn uống
Giảm đồ uống có đường, bánh kẹo, tinh bột tinh chế, thức ăn nhanh và thực phẩm nhiều muối.
Ưu tiên rau, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, cá, thịt nạc và chất béo không bão hòa.
Ngủ đủ
Thiếu ngủ và ngưng thở khi ngủ có thể làm cả kháng insulin và tăng huyết áp nặng hơn.
Điều trị bệnh kèm theo
Cần kiểm soát đường huyết, lipid máu, bệnh Thận và các yếu tố nguy cơ Tâm mạch khác theo chỉ định.
Chú ý
Kháng insulin không phải nguyên nhân duy nhất gây tăng huyết áp.
Không thể chẩn đoán kháng insulin chỉ dựa vào béo bụng hoặc một lần đường huyết tăng.
Không tự dùng thuốc hạ đường huyết hoặc thực phẩm bổ sung để điều trị tăng huyết áp.
Nói tóm lại, kháng insulin, béo bụng, rối loạn đường huyết và tăng huyết áp thường tác động qua lại. Kiểm soát cân nặng, vận động đều, ăn ít muối và ít đường, ngủ đủ và điều trị các rối loạn chuyển hóa có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm nguy cơ Tâm mạch.