NHỒI MÁU CƠ TIM TÁI PHÁT.复发性心肌梗塞

Nhồi máu cơ tim tái phát, hay còn gọi là “nhồi máu lại”, là hiện tượng bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp tính tái phát sau 4 tuần kể từ lần nhồi máu đầu tiên. Nhồi máu lại có thể xảy ra ở cùng vị trí ban đầu hoặc ở khu vực lân cận, nhưng không nhất thiết phải do cùng một mạch vành cung cấp máu. Đây là một trong những nguyên nhân làm tăng tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim trong bệnh mạch vành. Các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn ở nước ngoài đã chứng minh tỷ lệ tái phát đạt khoảng 10%–20%, còn khu vực Bắc Kinh có tỷ lệ khoảng 15%, và các nghiên cứu trong và ngoài nước đều cho thấy nhồi máu lại dễ xảy ra nhất trong năm đầu sau lần nhồi máu đầu tiên.

Vì nhồi máu tái phát là một cơn nhồi máu mới xảy ra, nên chẩn đoán vẫn dựa trên tổng hợp biểu hiện lâm sàng, điện tâm đồ, xét nghiệm enzyme và các chỉ số sinh hóa khác cũng như các kỹ thuật hình ảnh bằng đồng vị hạt nhân của cơ tim. Việc nhận diện sớm những bệnh nhân có nguy cơ cao tái phát là một yếu tố quan trọng trong việc phòng ngừa nhồi máu lại.

Một trong những yếu tố nguy cơ của nhồi máu tái phát là sự xuất hiện của bệnh mạch vành đa chi. Ở những bệnh nhân có tổn thương mạch chính trái (left main disease), nguy cơ nhồi máu tái phát cao gấp 3 lần so với những bệnh nhân không có tổn thương mạch chính trái. Tuy nhiên, đôi khi chỉ dựa vào soi động mạch vành để đánh giá chưa hoàn toàn đáng tin cậy. Một dấu hiệu cảnh báo khác là sự hiện diện của đau thắt ngực sau nhồi máu (postinfarction angina): có người chứng minh rằng bệnh nhân nhồi máu trước khi xuất viện mà vẫn có triệu chứng đau thắt ngực sau đó có nguy cơ tái phát cao gấp 2.5 lần so với những bệnh nhân không có triệu chứng đau sau nhồi máu.

Các phương pháp kiểm tra đặc biệt như quét cơ tim bằng thallium-201, soi động mạch vành và điện tâm đồ khi gánh tải có khả năng phát hiện những bệnh nhân có nguy cơ tái phát cao với hiệu quả khoảng lần lượt là 100%, 66% và 33%.

Nhồi máu tái phát thường kèm theo nhiều biến chứng nghiêm trọng như rối loạn nhịp tim, suy tim cấp tính thất trái, sốc tim và nhiễm trùng phổi, do đó tiên lượng của bệnh khá xấu. Hơn nữa, số lần tái phát càng nhiều và khoảng thời gian giữa các lần tái phát càng ngắn thì tỷ lệ tử vong cũng càng cao. Vì vậy, phòng ngừa tái phát nhồi máu cơ tim là yếu tố rất quan trọng trong việc nâng cao tỷ lệ sống sót và cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân nhồi máu cơ tim.

Tham khảo tư liệu

Những đặc điểm điện tâm đồ của nhồi máu cơ tim tái phát:

1. Nếu vị trí của hai lần nhồi máu khác nhau và không phải ở vị trí đối diện, thì trên nền đồ điện tâm đồ của lần nhồi máu trước có thể xuất hiện một mô hình nhồi máu cấp mới.
2. Trong một số trường hợp, trên nền đồ điện tâm đồ của nhồi máu cũ, các sóng Q mới xuất hiện hoặc sóng Q ban đầu trở nên sâu hơn, rộng hơn, hoặc từ dạng “QR” hay “rS” chuyển thành dạng “QS”, và đoạn ST dâng hoặc hạ càng rõ rệt so với lần trước.
3. Ở những bệnh nhân có tiền sử nhồi máu cơ tim cũ mà các sóng Q bất thường đã biến mất trong một số đạo dẫn, nhưng sau đó lại xuất hiện các thay đổi nhồi máu cấp ở cùng đạo dẫn, đặc biệt là sự dâng đoạn ST và đảo ngược sóng T.
4. Ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim cũ, nếu đột nhiên xuất hiện rối loạn nhịp tim như cản truyền nhánh, cản truyền nhĩ-thất, tăng số cơn rung sớm đa nguồn hoặc nhịp nhanh thất, đó có thể là dấu hiệu của nhồi máu tái phát.
5. Nếu các sóng T ban đầu bị đảo ngược trở nên càng sâu hơn hoặc chuyển thành sóng T dương, kèm theo sự biến đổi động của sóng T, thì đó cũng là dấu hiệu của tái phát.
6. Đột ngột xuất hiện suy tim, với giá trị âm của chỉ số PTF V1 tăng lên, cũng là dấu hiệu hỗ trợ chẩn đoán nhồi máu tái phát.

Trường Xuân dịch