BỆNH NẤM ASPERGILLUS (ASPERGILLOSIS)

Bệnh nấm Aspergillus là bệnh do các loài nấm thuộc chi Aspergillus gây ra. Trên lâm sàng, bệnh chủ yếu gồm bệnh Aspergillus dị ứng, bệnh Aspergillus tạo khuẩn lạc, u nấm Aspergillus và bệnh Aspergillus xâm lấn, lan tỏa.

ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG

  1. Phổi là cửa ngõ xâm nhập của nấm. Tổn thương có thể khu trú tại phổi và hình thành u nấm Aspergillus, còn gọi là cầu nấm.
  2. Tổn thương xâm lấn thường có thể phá hủy mô phổi và lan tỏa đến vùng mũi, mắt, hệ thần kinh trung ương, hệ tim mạch, tiêu hóa, tiết niệu và các hệ cơ quan khác, gây nên những tổn thương tương ứng.
  3. Biểu hiện ngoài da phần lớn là loét và u hạt. Bệnh cũng có thể gây nhiễm trùng nông ở da như nấm móng, đồng thời gây nhiễm trùng ống tai ngoài và các vết thương do bỏng.
  4. Trường hợp nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng.

MÔ BỆNH HỌC

Căn cứ vào nhiễm trùng cấp tính hay mạn tính, tổn thương có thể biểu hiện dưới dạng hoại tử, hóa mủ hoặc u hạt. Trong mô có thể phát hiện những sợi nấm thô, có vách ngăn và phân nhánh, đường kính 7–10 μm, sắp xếp theo hình tỏa tia. Các nhánh thường tạo góc khoảng 45°, phần lớn hướng về cùng một phía và có hình dạng giống các ngón tay.

XÉT NGHIỆM

  1. Xét nghiệm nấm học

Trong đờm và các chất tiết có thể thấy những sợi nấm thô, có vách ngăn. Chỉ khi nuôi cấy lặp lại liên tiếp ba lần đều phát hiện cùng một loại nấm mới có thể khẳng định kết quả. Thường cần tiến hành thêm các xét nghiệm để xác định chính xác loài nấm gây bệnh.

  1. Chụp X-quang

Chụp X-quang có ích trong việc phát hiện các tổn thương ở phổi như cầu nấm Aspergillus và bệnh Aspergillus phổi.

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Cần phân biệt với bệnh lao và khối u.

PHÒNG NGỪA VÀ ĐIỀU TRỊ

  1. Bệnh Aspergillus xâm lấn và lan tỏa

Amphotericin B vẫn là thuốc có hiệu quả nhất. Liều dùng 0,6–1 mg/kg mỗi ngày, truyền nhỏ giọt tĩnh mạch. Có thể phối hợp với 5-fluorocytosin, 3–6 g mỗi ngày.

  1. Có thể dùng Itraconazol 200–400 mg mỗi ngày. Miconazol truyền tĩnh mạch cũng có hiệu quả. Thời gian điều trị được quyết định căn cứ vào diễn biến bệnh; trường hợp mạn tính có thể phải dùng thuốc liên tục trong nhiều tháng.
  2. Có thể phẫu thuật lấy bỏ cầu nấm Aspergillus. Trước khi phẫu thuật cần phối hợp điều trị thuốc toàn thân, đợi tình trạng bệnh ổn định rồi mới tiến hành phẫu thuật.

Đối với tổn thương ở phổi, có thể tiêm tại chỗ Amphotericin B, mỗi lần 1–2 mg. Cũng có thể dùng Amphotericin B nồng độ 0,125–0,25% hoặc Natamycin 0,25% để khí dung hít vào.

Trường Xuân dịch

Danh mục