Viêm mào tinh hoàn mạn là bệnh thường gặp của hệ sinh dục nam.
Điều trị bằng Đông y
Do căn nguyên – bệnh lý phức tạp, dùng kháng sinh đơn thuần thường kém hiệu quả; đa số bệnh nhân lại không muốn hoặc không thích hợp phẫu thuật, trong khi Tây y chưa có biện pháp hữu hiệu. Khoa Tiết niệu Bệnh viện Quảng An Môn (Viện Nghiên cứu Trung-Y dược Trung Quốc) đã kết hợp ưu thế Đông – Tây y, lập “Phụ dịch thang” trị viêm mào tinh hoàn mạn và đạt kết quả khả quan.
Bài thuốc cơ bản (uống) : Hổ trượng 20 g hạ khô thảo 10 g tỳ giải 10 g nhũ hương 10 g một dược 10 g xuyên khung 10 g bạch thược 10 g đào nhân 10 g đương quy 10 g, nếu lưỡi đỏ, rêu vàng nhầy, mạch hoạt hoặc sác → thêm hoạt thạch 10 g cù mạch 10 g ngân hoa 10 g, nếu thận âm bất túc nguyên phương khứ tỳ giải, hạ khô thảo; Gia thục địa 20 g thạch hộc 10 g tục đoạn 10 g. Mỗi ngày 1 thang, sắc 2 lần, mỗi lần 150 ml. Bã thuốc sắc thêm lấy 500 ml nước ấm đắp/rửa tại chỗ, phối hợp vật lý trị liệu. 10 ngày tính 1 liệu trình; theo dõi 3 – 6 liệu trình, tỷ lệ hiệu quả chung 92,6 %, trung bình 3,2 liệu trình.
Biện chứng luận trị
Theo Đông y, bệnh thuộc phạm trù “tử ung, lâm chứng”: bìu nặng trĩu, đau cố định, xơ hóa cục bộ → biểu hiện ứ huyết. Can lạc nối bộ phận sinh dục nên ứ trệ can kinh là cơ chế chính. Hổ trượng hoạt huyết hóa ứ, thanh nhiệt giải độc; Nhũ hương, một dược, xuyên khung, đào nhân trợ hoạt huyết, cải thiện tuần hoàn cục bộ; Đương quy hoạt huyết mà không hại chính khí; Hạ khô thảo, tỳ giải thanh nhiệt giải độc, làm mềm tiêu kết; Bạch thược dưỡng can, nhu can
Nghiên cứu dược lý hiện đại cho thấy: hổ trượng, nhũ hương, một dược có tác dụng giảm đau; đào nhân, xuyên khung chống đông kết, tăng lưu thông máu; hổ trượng, hạ khô thảo, tỳ giải ức chế tụ cầu vàng, E. coli, Proteus… Thực tiễn lâm sàng xác nhận Đông dược trị viêm mào tinh hoàn mạn có hiệu quả đặc thù, an toàn, ít tái phát.
Ly Nguyễn Nghị dịch