VIÊM DA RUỘNG LÚA. (稻田皮炎*)

Viêm da ruộng lúa là một bệnh da thường gặp trong quá trình canh tác ruộng nước.疾病详情-疾病-人卫临床助手-人民卫生出版社

Thể viêm trợt loét do ngâm nước (浸溃糜烂型皮炎), dân gian gọi là “thủy độc”, hình thành do chất phân hủy hữu cơ, phân bón, thuốc trừ sâu, nước ruộng ngâm lâu, kết hợp ma sát cơ học làm tổn thương da.

Thể viêm da do ấu trùng sán máng (尾蚴皮炎), dân gian gọi là “vết lạ vịt”, do ấu trùng sán máng của gia cầm chui vào da gây ra.

【Điểm chẩn đoán chính】

  1. Viêm da ngâm nước – trợt loét (浸溃糜烂型皮炎)
  2. Thường phát bệnh sau 3–5 ngày lao động dưới nước ruộng.
  3. Tổn thương thường ở gan bàn tay, gan bàn chân, kẽ ngón tay, ngón chân:

Da trắng nhăn, ngâm nước, trợt loét, có thể kèm sẩn, mụn nước, ngứa và đau ở mức độ khác nhau.

Nếu ngưng lao động, thường 2–3 ngày sẽ tự khỏi.

  1. Có thể dẫn đến nhiễm trùng thứ phát.
  2. Viêm da do ấu trùng sán máng (尾蚴皮炎)
  3. Thường phát bệnh sau 15–20 phút xuống ruộng.
  4. Vùng da ngâm trong nước (tay, chân) ban đầu ngứa châm chích, sau đó nổi mẩn đỏ dạng đốm, sẩn, mụn nước.
  5. Sau 3–7 ngày sẽ dần tự lui bệnh.

【Điều trị】

  1. Viêm da ngâm nước – trợt loét

Trị liệu: Táo thấp, thu liễm, trị ngứa

  1. Thạch chi phấn dùng ngoài:

Mật đà tăng (密陀僧粉) + phèn chua nung (枯矾粉) trộn đều theo tỉ lệ 1:1

Hoặc mật đà tăng + đá đỏ (赤石脂) trộn đều, bôi vùng tổn thương.

  1. Bài thuốc ngâm rửa:Ngũ bội tử 250g + rượu trắng 1kg + phèn chua 150g → ngâm 2 ngày → bôi 3 lần/ngày.
  2. Nếu da loét, rỉ dịch nặng:Dùng bột thanh đại (靑黛散), hoàng linh đan (黃灵丹) trộn với dầu vừng bôi ngoài.
  3. Viêm da do ấu trùng sán máng

Trị liệu: Giải độc, chỉ ngứa

  1. Dùng thuốc rửa chống ngứa ngâm vùng da tổn thương.
  2. Dùng thuốc bôi giải độc ngoài da.
  3. Bài thuốc dân gian:

Hùng hoàng (雄黄) 50g + tỏi tươi 20g, giã nhuyễn thành hồ,

Pha với 500ml nước ấm, khuấy đều bôi ngoài da.

【Phòng ngừa】

  1. Áp dụng biện pháp phòng ngừa phù hợp theo từng vùng:

Cải tiến kỹ thuật canh tác, cơ giới hóa, sử dụng dụng cụ bảo hộ khi xuống ruộng.

  1. Trước khi xuống ruộng:

Bôi vaseline, dầu nghêu, hoặc thuốc mỡ nhựa thông 25% (nhựa thông 25g + vaseline vừa đủ thành 100g) lên vùng da ngâm nước.

  1. Sau khi làm ruộng:

Ngâm tay/chân vào nước phèn 12.5% hoặc nước muối 3% vài phút, để tự khô tự nhiên.

Hoặc rửa sạch bằng nước ấm, sau đó bôi bột phèn nung (枯矾粉).

  1. Mẹo dân gian phòng bệnh:

Cây mặc hán liên (墨旱莲): vò nát, xoa lên tay chân cho đến khi da chuyển đen, sau khi khô có thể xuống ruộng.

→ Dùng 1 lần trước và sau mỗi buổi làm ruộng.

Xa tiền thảo (车前草) + lá dương đề tươi (羊蹄): mỗi loại 250g, nấu với nước thành 500ml, lọc lấy nước, bôi lên da trước và sau lao động.

→ Có thể thêm ít muối để bảo quản.

Hoặc: Dương đề 250g + xạ can 75g, sắc lấy 500ml nước, dùng bôi trước/sau khi xuống ruộng.

Nếu bạn cần, mình có thể tiếp tục biên soạn lại phần này thành tờ rơi A4 dễ đọc, hoặc làm poster dạng infographic hướng dẫn phòng trị viêm da cho nông dân – bạn chỉ cần nói rõ mục đích sử dụng (in phát, dán ở nhà văn hóa, trạm y tế,…) nhé!

Ly Trường Xuân

Danh mục