Tố Vấn là phần kinh điển trọng yếu của Hoàng Đế Nội Kinh, cùng với Linh Khu hợp thành nền tảng căn bản của y học phương Đông. Nếu Linh Khu thiên về kinh mạch, huyệt đạo, châm pháp và sự vận hành của kinh khí, thì Tố Vấn mở rộng phần đại cương của y đạo: âm dương, ngũ hành, tạng tượng, khí hóa, bệnh cơ, mạch pháp, phép trị và đạo dưỡng sinh.
Tên gọi “Tố Vấn” có thể hiểu là những câu hỏi về phần căn bản và sâu xa của y học. Qua hình thức Hoàng Đế hỏi, Kỳ Bá và các bậc thầy đáp, kinh văn từng bước trình bày mối liên hệ giữa con người với trời đất, bốn mùa, khí huyết, tạng phủ và tinh thần. Bệnh tật trong Tố Vấn không được nhìn như một hiện tượng riêng lẻ, mà là sự mất điều hòa trong toàn thể thân người và trong quan hệ giữa con người với tự nhiên.
Giá trị lớn của Tố Vấn nằm ở chỗ đặt nền cho cách hiểu y lý. Những vấn đề như âm dương thịnh suy, hàn nhiệt hư thực, ngũ tạng sinh khắc, khí huyết thăng giáng, tinh thần tổn thương, thời khí biến hóa đều được bàn luận bằng ngôn ngữ ngắn gọn mà hàm chứa nhiều tầng nghĩa. Vì vậy, Tố Vấn không chỉ là sách để tra cứu từng điều, mà còn là cánh cửa giúp người học bước vào hệ thống tư tưởng của y học cổ truyền.
Bản soạn này cố gắng giữ tinh thần trang trọng của kinh văn, đồng thời trình bày nguyên văn chữ Hán, phiên âm Hán Việt, dịch nghĩa tiếng Việt và phần giải thích cần thiết theo cách sáng rõ, dễ theo dõi. Những chỗ khó sẽ được giải thích vừa đủ; những chỗ có thể gợi mở về y lý, bệnh cơ và phép trị sẽ được trình bày thận trọng, không làm nặng thêm văn kinh.
Mong rằng bản Việt giải này có thể góp một nhịp cầu nhỏ giúp người đọc hôm nay đến gần hơn với Tố Vấn: hiểu thêm về độ rộng lớn của âm dương, sự thâm sâu của tạng tượng, sự tinh vi của khí hóa, và tính mạch lạc của trị pháp trong y học phương Đông.
Trường Xuân Nguyễn Nghị