Viêm dạ dày ruột cấp tính
Tài liệu tham khảo
Viêm dạ dày ruột cấp tính là một bệnh đường tiêu hóa rất phổ biến, đặc điểm chính là có tiền sử ăn uống không hợp lý, khởi phát đột ngột và hồi phục nhanh. Triệu chứng thường gặp bao gồm buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy.
Nguyên nhân gây bệnh
Nguyên nhân chủ yếu là do ăn uống không hợp lý:
1/ Vệ sinh thực phẩm kém: Ăn thực phẩm bị nhiễm vi khuẩn hoặc virus gây bệnh, hoặc thực phẩm có độc tố, thường được gọi là “ngộ độc thực phẩm”.
2/ Chất hóa học gây kích thích: Uống nhiều rượu hoặc sử dụng một số loại thuốc như natri salicylate, amoni clorua, quinine, chế phẩm iốt, tetracycline, digitalis… có thể gây kích thích trực tiếp niêm mạc dạ dày hoặc ruột, dẫn đến viêm dạ dày ruột cấp tính do hóa chất.
3/ Tác nhân vật lý: Kích thích do nóng lạnh, ăn quá nhiều hoặc ăn uống không kiểm soát, làm rối loạn chức năng dạ dày, tổn thương niêm mạc dạ dày và ruột. Viêm dạ dày ruột cấp tính dạng này thường gặp nhiều sau các dịp lễ tết.
Triệu chứng lâm sàng
Bệnh khởi phát nhanh, ban đầu biểu hiện là khó chịu hoặc đau ở vùng thượng vị, sau đó buồn nôn, nôn mửa, thường kèm theo tiêu chảy và đau bụng. Bệnh nhân giảm rõ rệt cảm giác thèm ăn, thậm chí chỉ cần nhìn hoặc ngửi thấy mùi thức ăn cũng gây buồn nôn. Nếu nôn mửa và tiêu chảy nhiều lần, bệnh nhân có thể bị khát nước, khô miệng, da khô, mắt trũng, huyết áp thấp, và trong trường hợp nặng có thể dẫn đến sốc.
Chẩn đoán
Việc hỏi bệnh sử chi tiết rất quan trọng để chẩn đoán viêm dạ dày ruột cấp tính. Tiền sử ăn thực phẩm bị nhiễm khuẩn, ăn quá nhiều, uống rượu, hoặc ăn thức ăn sống, lạnh, độc, kết hợp với khởi phát đột ngột và các triệu chứng như nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng giúp đưa ra chẩn đoán sơ bộ.
Điều trị
1/Điều trị chung:
Nghỉ ngơi tại giường.
Nhịn ăn và uống nước trong ngày đầu, từ ngày thứ hai có thể bắt đầu ăn thức ăn dạng lỏng và dần dần phục hồi chế độ ăn uống bình thường.
2/ Điều trị triệu chứng:
Đối với đau bụng rõ rệt, có thể sử dụng thuốc giảm co thắt như 654-2, belladonna, hoặc hyoscine.
Nếu do thực phẩm bị nhiễm khuẩn gây ra, có thể sử dụng gentamycin, norfloxacin hoặc uống lợi khuẩn như bifidobacterium để điều trị nhiễm trùng đường tiêu hóa.
Trong trường hợp ăn phải thực phẩm độc hại, cần gây nôn hoặc rửa dạ dày, đồng thời điều chỉnh mất nước, rối loạn điện giải và sốc.
Y học cổ truyền
Theo y học cổ truyền, viêm dạ dày ruột cấp thường do ngoại cảm thấp tà, làm tỳ bị thấp làm giảm chức năng, khí tỳ không thăng, khí vị không giáng, gây rối loạn chức năng dạ dày ruột, dẫn đến nôn và tiêu chảy.
Phương pháp điều trị:
Tán hàn táo thấp, hóa trọc bằng hương thơm, điều chỉnh thăng giáng khí vị. Có thể dùng:
Viên nang Hoắc Hương Chính Khí (Hoắc hương chính khí hoàn).
Mã xỉ hiện 30g, sắc nước uống ngày 2 lần.
Nếu bệnh nhân bị tiêu chảy nhiều, nhiệt độc nặng, có thể dùng: Cát căn 20g, Hoàng cầm 15g, Hoàng liên 10g, Cam thảo 6g, Sơn tra than 15g, sắc nước uống 3 lần/ngày, hoặc dùng thuốc thành phẩm như viên Cát căn Hoàng liên.
Nếu buồn nôn là triệu chứng chính, dùng: Tử tô diệp, Hoàng liên mỗi loại 6g, sắc nước uống 3 lần/ngày.
Châm cứu hỗ trợ: Kích thích huyệt Nội Quan, Túc Tam Lý để giảm buồn nôn, tiêu chảy và đau bụng.
Viêm dạ dày ruột cấp tính thường có tiên lượng tốt nếu được điều trị kịp thời và đúng cách.
Ly Nguyễn Nghị dịch