Viêm dạ dày
Tài liệu tham khảo:
Viêm dạ dày cấp tính và mạn tính là những thay đổi viêm của niêm mạc dạ dày do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Trong lâm sàng, viêm dạ dày cấp tính thường gặp là viêm dạ dày đơn thuần và viêm dạ dày nhiễm trùng. Viêm dạ dày mạn tính có hai loại: Nguyên phát và thứ phát. Viêm dạ dày nguyên phát bao gồm viêm dạ dày bề mặt, viêm dạ dày teo, và viêm dạ dày phì đại. Viêm dạ dày thứ phát thường gặp ở loét tiêu hóa, ung thư dạ dày, hoặc sau phẫu thuật dạ dày.
Ngạn ngữ có câu: “Thập nhân cửu vị” (十人九胃) Mười người chín bị bệnh dạ dày , và việc điều dưỡng dạ dày là yếu tố then chốt.
□ Viêm dạ dày □
Danh y Lý Thọ Sơn sử dụng bài thuốc Thanh Trung Tiêu Bĩ Thang để điều trị, như sau:
Tên bài thuốc: Thanh Trung Tiêu Bĩ Thang
Thành phần: Thái tử sâm 15g, Mạch môn đông 15g, Chế bán hạ 7.5g, Sài hồ 6g, Sinh bạch thược 10g, sao Chi tử 7.5g, Đan bì 7.5g, Thanh bì 10g, Đan sâm 15g, Cam thảo 6g.
Công dụng: Dưỡng âm, ích vị, thanh trung tiêu bĩ.
Chỉ định: Viêm dạ dày bề mặt, viêm dạ dày trào ngược, viêm dạ dày teo, với các triệu chứng như đầy bụng, nóng rát, đau âm ỉ, đói nhưng không muốn ăn, khô miệng nhưng không khát, lòng bàn tay và chân nóng, ăn uống kém, táo bón, lưỡi đỏ ít nhờn hoặc nứt, mạch nhỏ hoặc nhanh.
Cách sử dụng:
Viêm dạ dày teo mạn tính thường cần kiên trì điều trị 3 tháng cho một liệu trình.
Giải thích bài thuốc:
Trong bài thuốc, Thái tử sâm và Cam thảo bổ trung ích khí, hỗ trợ khí và âm cho tỳ vị. Mạch môn đông thanh nhiệt, dưỡng âm ích vị. Chế bán hạ hòa vị, giảm nôn, tiêu trệ. Thanh bì điều khí, giảm đau. Sài hồ làm thư giãn gan, giải uất. Sinh bạch thược làm dịu, điều hòa tỳ vị. Chi tử thanh nhiệt ba tiêu. Đan bì làm mát huyết, giải độc. Đan sâ làm tan máu ứ, điều dưỡng mạch máu dạ dày. Cam thảo điều hòa các loại thuốc.
Các vị thuốc kết hợp tạo hiệu quả dưỡng âm, ích vị, thanh trung tiêu bĩ.
Ứng dụng gia giảm:
Trường hợp điển hình:
Bệnh nhân họ Vương, nữ, 32 tuổi, đến khám ngày 8/9/1987. Tiền sử bệnh hơn 10 năm, thường xuyên đầy bụng, gần đây nặng hơn do căng thẳng tinh thần. Dạ dày nóng rát, không muốn ăn, miệng khô, lưỡi rát, táo bón 2-3 ngày/lần, mệt mỏi, yếu sức. Khám nội soi và mô học chẩn đoán: viêm dạ dày teo mạn tính.
Dùng bài thuốc Thanh Trung Tiêu Bĩ Thang, sau 2 tuần, triệu chứng cải thiện rõ rệt. Sau 3 tháng, bệnh nhân hết triệu chứng, ăn uống tốt, tăng cân, sức khỏe ổn định.
Trẻ em có mắc viêm dạ dày không?
Viêm dạ dày là tình trạng viêm niêm mạc dạ dày do nhiều nguyên nhân, bao gồm:
Trẻ em cũng có nguy cơ mắc viêm dạ dày do các nguyên nhân trên.
Viêm dạ dày:
Viêm niêm mạc dạ dày, có thể chia thành:
Dựa theo tế bào viêm, viêm dạ dày có thể phân loại thành cấp tính và mạn tính.
Viêm dạ dày cấp tính:
Thường có xâm nhập của bạch cầu trung tính.
Viêm dạ dày mạn tính:
Thường liên quan đến teo niêm mạc, mất chức năng tế bào, giảm tiết acid và pepsin.
Viêm dạ dày ăn mòn cấp tính:
Nguyên nhân: thuốc, rượu, stress. Nội soi cho thấy tổn thương bề mặt.
Dấu hiệu: Chảy máu, nôn ra máu. Nội soi xác định chẩn đoán và đánh giá mức độ tổn thương.
Việc điều trị và phòng ngừa tập trung vào bảo vệ niêm mạc và giảm yếu tố gây viêm.
Trên cùng của Biểu mẫu
Chảy máu
Mặc dù các phương pháp phẫu thuật và không phẫu thuật như thuốc chống tiết dịch loét, thuốc co mạch, kỹ thuật chụp mạch (như thuyên tắc động mạch), và liệu pháp đông máu nội soi đã được áp dụng, nhưng hiệu quả không lý tưởng. Ngoại trừ phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ dạ dày, việc chảy máu tiếp tục sau các phẫu thuật khác là phổ biến và tỷ lệ tử vong tương tự như điều trị nội khoa.
Do đó, việc phát hiện bệnh nhân nguy cơ cao và phòng ngừa chảy máu là cần thiết. Dinh dưỡng sớm qua đường tiêu hóa đã được khuyến nghị như một biện pháp phòng ngừa chảy máu. Mặc dù đa số các chuyên gia cho rằng tiêm tĩnh mạch chất đối kháng H2, thuốc kháng axit hoặc kết hợp cả hai (xem phần điều trị loét dạ dày bên dưới) có thể ngăn ngừa chảy máu, nhưng vẫn còn tranh cãi. Trong phòng chăm sóc đặc biệt, tiêu chuẩn để sử dụng thuốc đối kháng H2 hoặc thuốc kháng axit tiêm tĩnh mạch cho bệnh nhân nguy cơ cao là duy trì pH dạ dày > 4,0. Tuy nhiên, ở những bệnh nhân nghiêm trọng, pH trung tính trong dạ dày có thể gây ra sự phát triển quá mức của vi khuẩn trong đường tiêu hóa hoặc hầu họng, làm tăng tỷ lệ viêm phổi bệnh viện, đặc biệt ở bệnh nhân thở máy. Tuy nhiên, kết luận về vấn đề này vẫn chưa nhất quán và cần nghiên cứu thêm.
Viêm dạ dày mãn tính thể xói mòn
Nội soi thường thấy các tổn thương dạng điểm hoặc loét áp-tơ nhiều vùng. Viêm dạ dày mãn tính không xói mòn có thể là tự phát hoặc do thuốc (đặc biệt là aspirin và thuốc chống viêm không steroid, xem phần điều trị loét dạ dày bên dưới), bệnh Crohn (xem chương 31) hoặc nhiễm virus gây ra. Vi khuẩn Helicobacter pylori có thể không đóng vai trò quan trọng trong trường hợp này.
Triệu chứng thường không đặc hiệu, có thể bao gồm buồn nôn, nôn và khó chịu vùng thượng vị. Nội soi cho thấy các tổn thương dạng điểm xói mòn ở rìa nếp gấp niêm mạc dày lên, có điểm trắng hoặc chỗ lõm ở trung tâm. Các thay đổi mô học đa dạng, và chưa có phương pháp nào hiệu quả rộng rãi hoặc chữa khỏi hoàn toàn.
Điều trị chủ yếu là điều trị triệu chứng, bao gồm thuốc kháng axit, thuốc đối kháng H2 và chất ức chế bơm proton (xem phần điều trị loét dạ dày bên dưới). Đồng thời, cần tránh các thuốc và thực phẩm có thể làm nặng thêm triệu chứng. Tái phát và tiến triển nặng hơn thường gặp.
Tổng quan về viêm dạ dày
Viêm dạ dày là thuật ngữ chung chỉ các loại viêm của niêm mạc dạ dày. Đây là một thuật ngữ mô tả lâm sàng bao gồm nhiều dạng viêm niêm mạc dạ dày, về tổng thể có thể chia thành viêm dạ dày cấp tính và mãn tính, và chi tiết hơn là các loại như viêm dạ dày thể xói mòn, viêm teo dạ dày, viêm do thuốc, viêm do stress, viêm ăn mòn, viêm dạ dày do trào ngược mật, viêm liên quan đến loét dạ dày, viêm tự phát, v.v.
Lời khuyên về chế độ ăn uống cho bệnh nhân viêm dạ dày (2002-12-04)
Phòng và điều trị viêm dạ dày
Viêm dạ dày là tình trạng viêm niêm mạc dạ dày, đôi khi do nhiễm virus hoặc tác dụng phụ của các loại thuốc như aspirin hoặc thuốc chống viêm. Trong nhiều trường hợp, viêm dạ dày do uống rượu nhiều, hút thuốc hoặc ăn uống quá mức. Thực phẩm không phù hợp, quá cay hoặc quá chua cũng có thể là nguyên nhân.
Các triệu chứng
Triệu chứng viêm dạ dày do virus thường giống với viêm dạ dày-ruột. Nếu do uống rượu hoặc hút thuốc, triệu chứng thường tương tự khó tiêu.
Tác hại
Viêm dạ dày nhẹ thỉnh thoảng không gây tổn thương lâu dài, nhưng nếu xảy ra liên tục với đau hoặc nôn kéo dài, có thể gây nguy cơ viêm xói mòn dạ dày.
Xử lý
Lưu ý từ các chuyên gia y học cổ truyền
Đề phòng bệnh dạ dày từ thói quen ăn uống khoa học là chìa khóa!
Ăn cơm chan canh có thể gây viêm dạ dày (2001-09-18)
Bác sĩ y học cổ truyền Hồ Đức Dung chỉ ra rằng một số thói quen ăn uống không tốt của người dân là nguyên nhân gây ra các bệnh đường tiêu hóa phổ biến như viêm dạ dày, viêm ruột. Đặc biệt, nhiều bậc cha mẹ thường cho trẻ ăn cơm chan canh.
Bác sĩ nhấn mạnh rằng việc ăn cơm chan canh là một thói quen không tốt, đặc biệt có hại cho trẻ nhỏ.
Với hơn 20 năm kinh nghiệm hành nghề, bác sĩ Hồ Đức Dung(50 tuổi), hiện làm việc tại Tập đoàn Y Dược Mã Quang, nhận định rằng ăn cơm chan canh là một thói quen tồi tệ, đặc biệt không tốt cho trẻ nhỏ. Trẻ thường nuốt cơm mà không nhai kỹ, dẫn đến khó tiêu, chán ăn, nhẹ thì gây viêm dạ dày, nặng hơn có thể dẫn đến loét dạ dày. Hiện nay, nhiều người trẻ tuổi thích vừa ăn đồ ăn nóng vừa uống nước lạnh có đá, đây cũng là một thói quen xấu. Đối với những người có tỳ vị yếu, thói quen này gây tổn hại lớn hơn và nếu kéo dài có thể dẫn đến các bệnh về dạ dày. Bác sĩ cũng khuyên rằng, khi ăn ở nhà hàng, tốt nhất không nên ăn một số món khai vị quá kích thích như kim chi, ớt, hành tây sống hoặc dưa chua Malay khi bụng đói, để tránh đầy hơi khó chịu sau bữa ăn. Nguyên tắc ăn uống để duy trì sức khỏe
Ăn ít, chia thành nhiều bữa; tránh ăn uống quá độ.
Bác sĩ Hồ Đức Dung cho rằng đây là cách bảo vệ sức khỏe hiệu quả. Nếu phát hiện cơ thể có bệnh, cần tìm cách điều trị ngay. Nếu không có vấn đề gì về sức khỏe, cần chú ý hơn đến chế độ ăn uống.
Một số lời khuyên ăn uống để tránh bệnh đường tiêu hóa:
Ăn ít, chia thành nhiều bữa nhỏ.
Ăn uống đúng giờ.
Ăn các loại thức ăn nóng, mềm, hoặc dạng bán lỏng.
Hạn chế ăn đồ cứng.
Đảm bảo cân bằng dinh dưỡng trong bữa ăn.
Hạn chế các món ăn quá kích thích.
Khi đói không nên ăn đồ lạnh.
Chỉ uống rượu sau bữa ăn.
Không hút thuốc.
Viêm dạ dày
Viêm dạ dày (gastritis) là sự thay đổi viêm của niêm mạc dạ dày, là một bệnh phổ biến, có thể chia thành viêm dạ dày cấp tính và mãn tính. Viêm dạ dày mãn tính có thể xuất phát từ viêm dạ dày cấp tính tái phát kéo dài, nhưng phần lớn là do các yếu tố toàn thân khác và sự trào ngược dịch mật vào dạ dày. Gần đây, người ta phát hiện ra một loại vi khuẩn xoắn cong, được tách ra từ niêm mạc dạ dày của bệnh nhân viêm dạ dày mãn tính, và được gọi là vi khuẩn giống Campylobacter (campylobacter-like organisms, CLO). Nghiên cứu đã chứng minh rằng vi khuẩn này có mối quan hệ mật thiết với viêm dạ dày. Vi khuẩn này không chỉ thích nghi với môi trường axit cao trong dạ dày mà còn phá hủy lớp chất nhầy phủ bảo vệ niêm mạc dạ dày, do đó được xem là một yếu tố gây bệnh của viêm dạ dày mãn tính.
(1) Viêm dạ dày cấp tính
Viêm dạ dày cấp tính (acute gastritis) thường gặp ở 4 dạng:
(2) Viêm dạ dày mãn tính
Viêm dạ dày mãn tính (chronic gastritis) là một bệnh phổ biến, thường chia thành hai loại: viêm bề mặt và viêm teo.
Lưu ý: Viêm dạ dày mãn tính, đặc biệt dạng chuyển sản ruột, có nguy cơ cao tiến triển thành ung thư dạ dày.
Ly Nguyễn Nghị dịch