Tiểu kết
Dương minh bệnh từ điều C188 đến điều C275, tổng cộng là 88 điều.
Từ điều C188 đến C198, thảo luận về nguyên nhân, bệnh lý, mạch chứng, chính là cương lĩnh tổng quát, vì Dương minh bệnh chủ yếu là vị gia thực, vì thế nguyên nhân của Dương minh bệnh cũng được, bệnh lý cũng được, mạch chứng cũng được, tóm lại là thảo luận chung quanh vị gia thực, táo nhiệt thành thực chứng.
Từ điều C199 đến điều C210 thảo luận về vấn đề thứ yếu, vị dương bất túc (suy yếu) của dương minh bệnh, dương khí bất túc của trung quản nên phát sinh các loại chứng trạng hàn thấp, dùng để nói rõ quan hệ biểu lý của dương minh thái âm và quan hệ chuyển hoá hỗ tương của âm dương, hư thực. Lần đầu tiên giảng về chứng táo thực của dương minh, một vấn đề có tính cương lĩnh. Lại giảng về do vị dương bất túc dẫn đến phát sinh chứng hàn thấp. Vì thế {Thương hàn luận} không được giảng nguyên văn là không thể, nếu như không giảng nguyên văn, những nội dung này sẽ bị bỏ qua. Nhất là trước đây chúng ta giảng có chọn lựa, những điều khó giảng, rắc rối liền bị cắt bỏ, chỉ giảng về thang Thừa khí, thang Bạch hổ, chúng ta đã loại bỏ ý nghĩa và những tóm tắt lâm sàng của Trương Trọng Cảnh, điều này mang tính phiến diện. Mọi người chọn giảng về táo thực sau đó lại giảng về hàn thấp, như vậy có toàn diện không?
Từ điều C211 đến điều C218 luận về thấp nhiệt vàng da của dương minh bệnh, vấn đề chảy máu mũi vì nóng và vấn đề cấm sử dụng phép công hạ của dương minh bệnh.
Từ điều C219 đến điều C225 được kết hợp với nhau để thảo luận về bệnh chứng của dương minh bệnh có thể dùng phép tả hạ hay không. Như thế nào có thể tả hạ? Như thế nào không thể tả hạ? Đồng thời chỉ ra vấn đề tiên lượng của Dương minh bệnh. Dương minh bệnh cũng có tử chứng (hội chứng tử vong) Dương minh bệnh cũng có tiên lượng không tốt. dương minh bệnh thuộc thực chứng tối kỵ chính khí hư, âm khí hư, chính khí suy, cũng chính là không tốt.
Điều C226 đến điều C231 lại thảo luận về chứng có thể tả hạ của dương minh bệnh, nhưng có thể hạ ở các mức độ khác biệt, phân thành Đại thừa khí thang chứng và Tiểu thừa khí thang chứng khác nhau.
Từ điều C232 đến điều C237 thảo luận nhiệt chứng của dương minh bệnh, nhiệt chứng thì dùng phép thanh, nhiệt ở trên, nhiệt ở giữa và nhiệt ở dưới, phép thanh cũng phân ra ở trên, ở giữa và ở dưới, nhiệt ở trên dùng Chi tử thị thang, ở giữa dùng bạch hổ thang, nhiệt ở dưới dùng Trư linh thang.
Từ điều C238 đến C239 là so sánh với nhiệt chứng, vì phần trước giảng về thanh pháp của nhiệt chứng, hiện tại đề xuất biểu nhiệt lý hàn, hàn chứng của dương minh bệnh vị trung hư lãnh (dạ dày hư yếu và lạnh), hỗ tương phát huy, có lạnh thì có nóng, phần trên giảng về Chi tử thị thang chứng, Bạch hổ thang chứng, Trư linh thang chứng, sau đó lại giảng Tứ nghịch thang chứng của biểu nhiệt lý hàn, chứng trạng của dạ dày hư lãnh, hàn nhiệt so sánh hỗ tương, phát huy hỗ tương, tăng cường tư tưởng biện chứng.
Điều C240 luận về nhiệt ở kinh mạch gây chảy máu mũi, điều C241 luận về nóng ở dạ dày gây phiền, dùng Chi tử thị thang, dùng hai điều này để giải thích, dương minh có bán biểu bán lý, biểu không thành biểu, lý không thành lý, đây là ý kiến của danh y Kha Vận Bá(1662～1735)
Từ C242 đến C244 thảo luận về nhiệt chưa thành thực của Dương minh bệnh, xuất hiện ngực sườn phiền muộn của Tiểu sài hồ thang chứng, vì Xu cơ (mấu chốt vận động của sự vật) bất lợi, sơ tiết bất lợi, tân dịch bất lợi, tam tiêu bất lợi, vì thế xét theo đại tiện phân không ra được, giống như dương minh bệnh, trên thực tế chính là vấn đề của Thiếu dương tam tiêu bất lợi. Vì thế dùng thang Tiểu sài hồ để thông lợi tam tiêu, tân dịch hạ xuống được, vị khí hoà, thân thể xuất hãn mà giải trừ bệnh.
Từ C246 đến C247 thảo luận về hội chứng dương minh kinh biểu phong hàn có thể phát hãn. Kinh dương minh có chứng phát hãn không? Cũng có, làm sao thấy được nó?
Các điều C246, C247 có Quế chi thang chứng, có Ma hoàng thang chứng, hy vọng các bạn với thiên Thái dương bệnh “Thái dương dương minh hợp bệnh, tất tự hạ lợi giả, Cát căn thang chủ chi” (太阳阳明合病，必自下利者，葛根汤主之) và “Thái dương dương minh hợp bệnh, phiền nhi hung hiếp mãn bất khứ giả, dĩ Ma hoàng thang” (太阳阳明合病，烦而胸胁满不去者，以麻黄汤)① Trước sau cần đối chiếu. Nếu như không đối chiếu, thì không dễ giải thích, cảm giác ranh giới của Quế chi thang chứng, Ma hoàng thang chứng của Dương minh bệnh với Quế chi thang chứng, Ma hoàng thang chứng của Thái dương bệnh không rõ ràng lắm. Để “Thái dương Dương minh hợp bệnh, phiền nhi hung hiếp mãn bất khứ giả, dĩ Ma hoàng thang” (太阳阳明合病，烦而胸胁满不去者，以麻黄汤)và liên hệ với điều này.
Điều C245 thảo luận về ba phương pháp đạo tiện (làm cho dễ đi đại tiện) gồm Trư đảm trấp (nước mật lợn), Mật tiễn đạo (mật ong) và Thổ qua căn.
Điều C248 luận về chứng vàng da, điều C249 luận về chứng súc huyết, “cửu hữu súc huyết, kỳ nhân hỉ vong” (久有蓄血，其人喜忘)(tích ứ huyết lâu ngày, người bệnh hay quên).
Từ điều C250 đến điều C254 chính là thảo luận về Đại thừa khí thang chứng của Dương minh bệnh phân khô. Thang Đại thừa khí trị chứng phân khô ở điều C250 đến điều C254 là rất minh xác, thang Đại thừa khí điều trị chứng phân khô, thang Tiểu thừa khí điều trị chứng phân cứng, thang Điều vị thừa khí điều trị chứng vị khí bất hoà, vì thế ba thang Thừa khí có những mục tiêu khác nhau.
Điều C255 thảo luận về chứng ẩu thổ của Dương minh bệnh, vị khí thượng nghịch gây ẩu thổ (trào ngược dạ dày). Điều văn này là một chứng chia làm hai, một là vị hàn, dùng thang Ngô thù du, hai là bên trên có nhiệt, “đắc thang phản kịch giả” (得汤反剧者)(uống thuốc vào ẩu thổ nặng hơn), một chứng chia thành hai phương diện.
Từ điều C257 đến C260 thảo luận về bản thân kinh Dương minh tân dịch không đủ, âm dương không thể điều hoà, mạch chứng và trị liệu chứng tỳ ước của dương khí kết ở trong, điều trị dùng Ma tử nhân hoàn. Chủ yếu giảng về tân dịch không đầy đủ. Sau khi tân dịch không đủ, dương khí sẽ kết ở trong, âm dương không thể điều hoà, vì thế xuất hiện chứng tỳ ước, “vị cường tỳ nhược” (胃强脾弱) (vị mạnh tỳ yếu)
Tiều C261 đến điều C264 thảo luận về Điều vị thừa khí thang chứng và Tiểu thừa khí thang chứng, chính là cùng đề cập cùng thảo luận, trước hai điều này chính là Điều vị thừa khí hoặc Tiểu thừa khí, hai điều này so sánh với nhau, thang điều vị thừa khí không nói đến xuất ra phân cứng, thang Tiểu thừa khí nói đến bài xuất phân cứng, cho nên từ những so sánh vừa nêu cho thấy phản ảnh bệnh lý và chứng trạng của Điều vị thừa khí thang chứng và Tiểu thừa khí thang chứng có sự khác biệt.
Điều C265 đến điều C267 thảo luận về dương minh bệnh tam cấp hạ tồn âm chứng, cấp hạ tồn âm chứng tuy không đầy đủ Đại thừa khí thang chứng điển hình của Dương minh bệnh, nhưng chính là táo nhiệt gây tổn thương âm, chứng trạng âm bị tổn thương rõ rệt, xuất nhiều mồ hôi hoặc mắt nhìn không rõ, đồng tử không linh hoạt, phải nhanh chóng tả hạ, nên dùng Đại thừa khí thang.
Điều C268 thảo luận về chứng đầy bụng không giảm của Đại thừa khí thang, đề xuất chứng trạng của vùng bụng.
Điều C269 giảng về hình tượng mạch và trị pháp của chứng túc thực (thực phẩm qua đêm không tiêu hoá).
Điều C270 thảo luận về phương pháp trị liệu nhiệt và huyết ứ của Dương minh bệnh, nên dùng Để đương thang.
Điều C271 thảo luận nhiệt bức bách huyết hợp với nhiệt bức bách nùng huyết (máu mủ) mà tiết tả. Đây cũng chính là hai hội chứng của một vấn đề. Một là ứ huyết, một là nhiệt lợi.
Cuối cùng, điều C272 đến C275, phần trước giảng về hàn thấp gây vàng da, phần sau giảng về thấp nhiệt gây vàng da.
Thiên Dương minh bệnh là một thiên quan trọng, 88 điều có nội dung phong phú, hàn nhiệt hư thực đầy đủ. Nhất là Dương minh bệnh với chủ yếu là vị gia thực, có 5 loại hạ pháp: Đại thừa khí thàng, Tiểu thừa khí thang, Điều vị thừa khí thang, Ma tử nhân, và Ngoại đạo pháp.