TÁO BÓN Ở NGƯỜI CAO TUỔI.老年人便秘*.

Tài liệu tham khảo:

Cần lưu ý những gì khi điều trị táo bón cho người cao tuổi?

Nguyên tắc điều trị táo bón ở người cao tuổi về cơ bản giống với người trưởng thành. Điều quan trọng nhất là hình thành thói quen đi tiêu vào thời điểm nhất định trong ngày, đồng thời cải thiện lối sống và chế độ ăn uống. Tuy nhiên, người cao tuổi nhất thiết phải đặc biệt chú ý các điểm sau:

Người già dễ rụng răng, tiêu hóa kém, nhưng không vì thế mà chỉ ăn thức ăn dễ tiêu. Cần cố gắng bổ sung đủ các thực phẩm có chất xơ.
Phải uống đủ nước để giữ cho phân mềm. Một số người cao tuổi sợ phải dậy đi tiểu đêm nên hạn chế tối đa uống nước. Thói quen này không chỉ làm trầm trọng thêm chứng táo bón mà còn có thể gây máu đặc, dẫn đến tắc mạch não, nhồi máu cơ tim, hay thậm chí sa sút trí tuệ.
Thường xuyên vận động. Nhiều người cao tuổi ít vận động, vì vậy nên tập thể dục nhẹ nhàng hằng ngày như đi bộ, tập Thái Cực Quyền, Khí Công, v.v.
Massage, bấm huyệt để kích thích cảm giác muốn đi tiêu.
Duy trì uống sữa, sữa chua hằng ngày.
Đi cầu ngay khi có nhu cầu, tuyệt đối không cố nhịn đến mức mất hẳn cảm giác muốn đi tiêu.
Vì sao người cao tuổi dễ bị táo bón?

Táo bón là rối loạn chức năng vận động đường tiêu hóa phổ biến nhất ở người già, tỷ lệ mắc cao gấp 2–3 lần so với người trẻ, có thể do các nguyên nhân sau:

Thay đổi chức năng đường ruột theo tuổi tác
Chẳng hạn, dịch tiết từ tuyến nước bọt, dạ dày, ruột và tụy đều giảm, dẫn đến giảm chức năng tiêu hóa nên người cao tuổi thường ăn ít. Đồng thời, khả năng co bóp, nhu động ruột giảm do vận động thể lực kém.
Răng kém, ăn uống quá tinh và thiếu nước, ít chất xơ
Ví dụ như thiếu rau quả, cám, thực phẩm thô… Thói quen ăn uống nghèo nàn, kém đa dạng cũng làm khối phân tạo ra không đủ kích thích nhu động trực tràng, não không nhận được tín hiệu đầy đủ nên phản xạ đi tiêu giảm.
Ít vận động, hoặc phải nằm tại giường dài ngày
Làm nhu động ruột chậm lại, cơ trực tràng teo yếu, trương lực kém, cơ bụng vùng thượng vị cũng teo, thiếu lực để rặn, khiến phân ở lại ruột lâu, nước bị hấp thu nhiều nên phân càng khô cứng và khó thải.
Yếu tố tâm lý, tinh thần
Chẳng hạn trầm cảm, thiếu máu não, suy giảm chức năng thần kinh trung ương, thay đổi môi trường hoặc xáo trộn sinh hoạt… đều ức chế phản xạ đi tiêu.
Tổn thương hậu môn (như trĩ, nứt hậu môn)
Người cao tuổi thường cố nhịn để tránh đau hoặc chảy máu, dần thành thói quen nhịn, gây táo bón.
Thuốc ảnh hưởng đến nhu động ruột
Như thuốc hạ huyết áp guanethidine, thuốc kháng muscarinic (ví dụ atropin), một số thuốc kháng acid hoặc bổ sung sắt… đều có thể gây táo bón. Ngoài ra, với người già trước đây đi tiêu bình thường, nay đột ngột táo bón liên tục thì cần nghĩ đến khả năng có khối u đường ruột, nhất là ung thư trực tràng. Nên kiểm tra trực tràng bằng tay hoặc nội soi hậu môn – trực tràng. Cũng cần chú ý bệnh túi thừa đại tràng, phì đại tiền liệt tuyến gây bí tiểu và tăng cản trở khi đi cầu, hoặc rối loạn chuyển hóa như suy giáp, tăng calci máu… cũng có thể dẫn đến táo bón.

3. Vì sao phương pháp “bài độc điều bổ” (thanh thải độc tố, điều bổ) có thể trị táo bón ở người già?

Táo bón ở người cao tuổi phần lớn thuộc phạm trù “hư bí” (táo bón do hư yếu). Biểu hiện thường là số ngày giữa các lần đi tiêu kéo dài trên 48 giờ, phân khô, hoặc dù phân không quá khô nhưng đi rất khó khăn.

Đây là bệnh phổ biến ở người già, tỷ lệ cao gần gấp đôi trung niên (chiếm khoảng 60%), và triệu chứng càng nặng theo tuổi. Táo bón có thể xuất hiện do nhiều bệnh mạn tính khác, đồng thời nếu độc tố tích tụ trong cơ thể quá lâu, không được đào thải qua phân, sẽ làm khởi phát hoặc nặng thêm nhiều bệnh lý như mỡ máu cao, cao huyết áp, bệnh mạch vành, đột quỵ, viêm dạ dày, loét dạ dày, viêm đại tràng, trĩ, phì đại tiền liệt tuyến…

Chủ yếu do chức năng vận hóa tỳ vị ở người cao tuổi đã kém, lực đẩy yếu, nhu động ruột giảm. Nhu động kém, khí ở phủ bị tắc khiến nhiều độc tố ứ đọng trong cơ thể, hình thành trạng thái “tạng hư (tỳ hư) – phủ thực (đại tràng thực)” (gốc hư, ngọn thực).

Do đó, muốn điều trị táo bón ở người già cần “bổ tạng, thông phủ”, tức là vừa tăng cường chức năng tỳ vị vừa đẩy các độc tố tích tụ ra ngoài, chú ý không lạm dụng bổ hoặc tả quá mức. Nếu chỉ bổ nhiều sẽ “khép cửa lưu độc”, còn tả mạnh quá thì làm tổn hại tỳ khí, không đạt hiệu quả mong muốn. Giáo sư Khương Lương Đạc (姜良铎) đã dày công nghiên cứu gần 30 năm, sáng chế ra “Bài Độc Dưỡng Nhan Giao Nang” (排毒养颜胶囊), thể hiện rõ tư tưởng điều trị kể trên, đạt hiệu quả lâm sàng đáng tin cậy đối với táo bón ở người cao tuổi.

Điều trị táo bón ở người cao tuổi như thế nào?

Tỷ lệ táo bón ở người già khá cao, có liên quan đến đặc điểm sinh lý của họ. Vì vậy, không nên dùng nhiều thuốc tẩy, tốt nhất sử dụng loại “nhuận tràng” nhẹ nhàng, phù hợp với thể trạng người già. Sau đây là một bài thuốc dân gian hiệu nghiệm:

Phương thuốc:
- Phiên diệp (番泻叶) 30 g
- Quảng uất kim (广郁金) 3 g
  Sắc với nước, uống.
Công dụng:
Chủ trị táo bón mạn tính, thói quen ở người già. Sau khi uống, phân được tống ra nhẹ nhàng, không gây đau bụng.

Kinh nghiệm lâm sàng của lão Trung y Hồ Kiều Vũ (胡翘武) trong điều trị táo bón ở người già

Thầy Hồ cho rằng nguyên nhân chủ yếu của táo bón ở người già gồm ba điểm:

Dương khí không đủ, âm tinh suy giảm, dẫn đến rối loạn chức năng truyền đạo;
Phế mất túc giáng (chức năng thanh túc, giáng khí), khí ở phủ không thông;
Thấp trọc ứ trệ, khí cơ bị tắc nghẽn.

Do đó, nguyên tắc trị liệu:

Tăng dịch, ôn dương,
Túc phế, trị ở trung tiêu,
Hóa thấp, hành khí.

Phương “tăng dịch”: Dùng sinh – chế hà thủ ô (首乌) mỗi loại 30 g, thảo quyết minh 20 g, sắc nước uống; cũng có thể thêm các vị tư âm dưỡng huyết, rồi luyện mật làm hoàn.
Phương “ôn dương”: Dùng phụ phiến (附片) 10 g, tế tân (细辛) 6 g, khổ đậu nhục (巴豆壳) 6 g để tân ôn tán hàn, nâng dương khí, thúc đẩy nhu động ruột.
Phương trị phế: Trường hợp hư thì bổ, như Sâm kỳ khương thảo (参芪姜草) để ôn bổ dương khí, mạch vị sa sâm (麦味沙参) để nhu dưỡng phế âm; Trường hợp thực thì tả, như nhị bối (二贝), hoàng cầm (芩), lệ (苈), vĩ hành (苇茎) để thanh hóa đàm nhiệt, cát cánh, hạnh nhân, tì bà diệp(枇杷叶), tử uyển… để tuyên phế, giáng khí. Mục đích là phế kim được thanh linh, túc giáng thông suốt, đại trường làm tốt chức năng truyền đạo.
Phương hóa thấp, lợi khí: Thường dùng phòng phong, hậu phác, thương truật/bạch truật, trạch tả, hạt củ cải (莱菔子), mộc hương…

Ca lâm sàng:

Bệnh nhân Trương XX, nam, 67 tuổi, bị táo bón, đầy bụng hơn một năm. Thử dùng thuốc dưỡng âm, bổ huyết không hiệu quả, phương thanh tả – dẫn lưu chỉ giảm tạm thời. Gần đây, bệnh nặng hơn, thường 5–6 ngày không có cảm giác muốn đi ngoài, cũng không đánh hơi. Thể lực trung bình, tinh thần mệt mỏi, ăn uống kém, thượng vị đầy tức, tiểu trong và nhiều lần. Cách ngày bệnh nhân cố gắng ngồi lâu trong nhà vệ sinh, rặn nhiều, toát mồ hôi đầm đìa, chỉ ra được ít phân lổn nhổn, đành chịu. Lưỡi nhợt, rìa lưỡi có dấu răng, mạch nhu hoãn. Đây là chứng trung khí hư, tỳ dương không vượng, dịch không phân bố, không thể dùng thuốc dưỡng âm, thanh tả. Hồ sư bèn kê: Bạch truật sống 50 g, đảng sâm 10 g, can khương 6 g, đại táo 10 quả, cam thảo sao 6 g. Sau 2 thang, phân xuống thuận lợi, bụng đỡ đầy hẳn, tiếp tục 7 thang, mỗi ngày đi ngoài một lần, không còn phải cố rặn.

Bình luận:
Người bệnh lớn tuổi, táo bón kéo dài hơn một năm, thường được cho thuốc dưỡng âm, bổ huyết hoặc thanh tả, nhưng không cải thiện. Trong khi họ có biểu hiện khí hư (mệt mỏi, đầy bụng, rặn không nổi, lưỡi nhợt, bờ lưỡi có vết hằn). Các loại thuốc trước đây “dưỡng âm – thanh tả” rõ ràng không hợp chứng, khó đạt hiệu quả. Thầy Hồ đã nắm bắt được bệnh cơ “khí hư, vận hóa kém”, dùng phép kiện tỳ ích khí, khiến thanh khí “thăng”, trọc khí tự giáng, “ tắc nhân tắc dụng” (塞因塞用) tắc do tắc mà dùng một cách linh hoạt, kết quả cải thiện đáng kể.

Kinh nghiệm của Chu Vĩnh Tiên (朱永先) và Tôn Chương Hiên (孙章暄) trong điều trị táo bón ở người cao tuổi

Các ông cho rằng nguyên nhân, cơ chế bệnh của táo bón ở người già là do tỳ hư, thận hư. Tỳ vị là nguồn sinh hóa; Tỳ vị suy yếu, không sinh đủ khí huyết, khiến khí hư không đẩy được phân trong đại tràng, hoặc làm khí ngưng trệ, dẫn đến phân không xuống được; Huyết hư thì đại tràng thiếu nhu nhuận, cũng gây táo bón. Thận chủ nhị tiện (tiểu và đại tiện), nếu thận âm hư, âm tinh thiếu, không nuôi dưỡng được đại tràng, ruột khô, thiếu dịch, gây táo bón; Nếu thận dương hư, hỏa suy, hàn tích bên trong, dịch không lưu thông, ruột kém co bóp, cũng thành táo bón.

Phương pháp: Vừa biện chứng dùng thuốc vừa phối hợp ăn uống.

Thể âm hư: dùng Lục Vị Địa Hoàng Thang gia hỏa ma nhân, úc lý nhân; ăn thêm hạt mè đen, đường phèn, đường trắng, chuối, lê, dâu tằm, ngân nhĩ, mật ong, hạt tùng…
Thể dương hư: dùng phụ tử chế, nhục quế, nhục thung dung, hà thủ ô sống, tỏa dương, thục địa, đương quy, hỏa ma nhân, bá tử nhân…; ăn thịt dê, óc chó, hẹ, hạt hẹ, hạt bá, hạnh nhân, mật ong…
Thể khí hư: dùng Hoàng Kỳ Thang (hoàng kỳ, trần bì, hỏa ma nhân, bạch mật), nếu khí hư rõ thêm đảng sâm, bạch truật, nếu kèm sa trực tràng thì thêm thăng ma, sài hồ; Ăn thịt bò, thịt thỏ, sữa, lạc (đậu phộng), đậu nành, mật ong, khoai lang, hạt vừng trắng…
Thể khí trệ: dùng hậu phác, chỉ xác, binh lang, hương phụ chế, ô dược, đại hoàng sống, nhị sửu (二丑)…; Nếu ứ lâu sinh hỏa, thêm long đởm thảo; thức ăn nên có vỏ quýt, lá quýt, phật thủ, rau chân vịt, hạnh nhân ngọt, khoai lang…
Thể huyết hư: dùng Nhuận Tràng Hoàn; nếu huyết hư kiêm nhiệt, thêm hà thủ ô sống, ngọc trúc, tri mẫu; Ăn long nhãn, thịt hàu, thịt bò, sữa, rau chân vịt, dâu tằm, mật ong, khoai lang…

Ca lâm sàng:

Lâm XX, nam, 65 tuổi, công nhân. Táo bón mạn tính hơn 20 năm, đã thử nhiều phương pháp, kể cả tả bằng đại hoàng, nhuận bằng ma nhân, đều không hiệu quả. Bệnh càng nặng vài năm gần đây, mỗi khi đi ngoài rất khó, phải dùng tay móc, phân ít ỏi, nhỏ như phân dê hoặc to cỡ hạt dẻ. Mỗi lần đi cầu ướt đẫm mồ hôi, nên bệnh nhân càng sợ hãi, phải phụ thuộc thuốc kích thích (như Bisacodyl) hoặc thụt. Bốn chi lạnh, tiểu trong và dài, bụng đôi lúc đau lạnh, lưỡi nhạt, rêu trắng mỏng.

Tuổi đã cao, dương khí suy, huyết dịch thiếu, đại tràng không được ôn nhuận gây ra táo bón.

Điều trị bằng “ôn dương dưỡng huyết, nhuận tràng thông tiện”:

Nhục thung dung, hà thủ ô sống, hỏa ma nhân mỗi vị 30 g, tỏa dương, thục địa mỗi vị 20 g, đương quy 12 g, bách tử nhân 15 g, chỉ xác, phụ tử chế (thục phụ tử) mỗi vị 10 g. Uống 5 thang bắt đầu có kết quả, chỉnh lại liều lượng, tăng nhục thung dung lên 35 g, tổng cộng uống 20 thang thì đi tiêu đều 1 lần/ngày. Sau đó đổi sang ăn món quả hạch nấu mật, thêm hạt hẹ, mỗi lần 1 thìa, ngày 3 lần. Theo dõi suốt 3 năm không tái phát.

Bình luận:
Bệnh nhân cao tuổi, táo bón lâu năm. Bệnh cơ là âm dương đều hư nhưng thiên về dương hư (tứ chi lạnh, tiểu trong dài, bụng đau lạnh). Phương thuốc kết hợp hài hòa bổ âm (thục địa, hà thủ ô) và ôn dương (phụ tử, tỏa dương), đúng tinh thần “tìm dương trong âm”. Nhục thung dung, đương quy ôn nhuận, bách tử nhân, hỏa ma nhân nhuận tràng; chỉ xác lý khí, hỗ trợ đại tràng bài xuất phân. Các vị phối hợp chặt chẽ, giúp ôn nhuận thông tiện. Bệnh kéo dài, nên sau khi đạt hiệu quả, chuyển sang thực dưỡng (mật ong, hạt hẹ…) để củng cố, duy trì kết quả.

Tiến triển nghiên cứu lâm sàng về táo bón ở người già
Bệnh nhân – Cơ chế bệnh
Ở người cao tuổi, do âm dương mất cân bằng, khí hư, huyết hư, chức năng tạng phủ suy giảm, đại tràng truyền dẫn kém, tân dịch không đủ. Cụ thể, thường gặp là thận khí bất túc, khí huyết lưỡng hư, thiếu dịch, tỳ mất kiện vận, ruột khô. Lâm sàng đa phần là hư chứng, nhưng thực chứng cũng không hiếm. Thậm chí, rất thường gặp hư – thực lẫn lộn. Có quan điểm nêu 3 nguyên nhân chính: dương khí thiếu, âm tinh suy; phế mất túc giáng; thấp trọc ứ trệ, khí cơ bế tắc. Lâm sàng thường chia các thể âm hư, dương hư, khí hư, huyết hư, khí trệ…
Biện chứng luận trị

Dưỡng huyết, tư âm: Dành cho trường hợp âm huyết thiếu, không nhuận được đại tràng. Thường dùng Ngũ Nhân Hoàn gia giảm, Đông Nguyên Nhuận Tràng Thang, Tứ Vật Thang hợp Nhị Chí Hoàn, Tăng Dịch Thang gia hà thủ ô sống, nhục thung dung… Trường hợp bệnh lâu, hại đến thận âm, có thể dùng Lục Vị Địa Hoàng Hoàn (thay sinh địa bằng thục địa), gia nhục thung dung, hà thủ ô, liều cao (mỗi vị 30 g) đến khi đi tiêu bình thường rồi giảm dần. Nhiều bài mới như Vận Tràng Thông Tiện Thang (nhục thung dung, hoài ngưu tất, thục địa, đương quy, bạch truật, uy linh tiên), Tư Bổ Nhuận Tràng Cao (hoàng kỳ, bạch truật, đương quy, nhục thung dung, mè đen, dâu tằm, hỏa ma nhân…), Tư Thận Nhuận Tràng Thông U U Thang, Thông Tiện Địa Hoàng Thang… đều có hiệu quả.

Ôn nhuận thông tiện: Dành cho táo bón do dương hư, hàn ngưng. Dùng Bán Lưu Hoàn gia ngô thù du, đương quy, Tế Xuyên Tiễn, Bạch Thông Thang, Tứ Thần Hoàn gia giảm… Hoặc dùng lưu hoàng nấu trong đậu phụ, kết hợp bán hạ chế (tỷ lệ 1:1) làm hoàn, có tác dụng làm ấm tạng phủ, hóa đàm ẩm, thông tiện trọc. Nhục thung dung là vị thuốc quy kinh thận, bổ dương ôn dưỡng máu, mềm ẩm mà không táo, liều 15–20 g trong dương hư táo bón.

Ích khí khai bế: Dùng cho táo bón thể khí hư. Thường dùng bổ tỳ như Bổ Trung Ích Khí Thang gia giảm, Tiểu Kiến Trung Thang, Quế Chi Thang… cho người có biểu hiện ăn kém, mệt mỏi, đau bụng ít, lưỡi nhợt, mạch nhược. Nếu người già tỳ vị yếu, tích trệ đường ruột, có thể dùng Lục Quân Tử Thang + Bảo Hòa Hoàn. Với táo bón do thận hư, kèm thiếu khí, da mặt nhợt, hoa mắt, ù tai… dùng Bổ Thận Ích Khí Thang (nhục thung dung, hà thủ ô sống, nhân hồ đào, thục địa, hoàng kỳ sống, đương quy, đảng sâm, bạch truật, sài hồ, thăng ma, chỉ xác, mật ong…).

Điều khí dẫn trệ: Cho táo bón do khí trệ ở dạ dày, ruột. Có thể phối hợp Bình Vị Tán + Tứ Nghịch Tán thêm binh lang, mộc hương. Nếu do ho nhiều, đàm thịnh, phế không thanh giáng, đại trường không thông, dùng Tô Tử Giáng Khí Thang mở trên thông dưới; hoặc trọng dùng tì bà diệp, phối sa sâm, mạch môn, thái tử sâm, ngũ vị tử, qua lâu bì, đông qua nhân, ngụy hành (苇茎), xuyên bối, hạnh nhân… Nếu vị táo, khí nghịch, dùng đại giả thạch, sinh địa liều cao vừa giáng nghịch vừa tư nhuận; nếu thấp trệ khí uất, dùng phòng phong, hậu phác, phục linh, thương truật/bạch truật, trạch tả, hạt củ cải, mộc hương… Bài Tuyên Thanh Đạo Trọc Thang (phục linh, trư linh, Vãn tàm sa, tạo giác tử, hàn thủy thạch) gia giảm cũng cho hiệu quả tốt.

Các phương pháp khác
Có thể dùng châm cứu theo biện chứng:

Thể nhiệt bí: tả Túc Tam Lý, Thiên Khu, bổ Chi Câu, Chiếu Hải.

Thể khí bí: tả Đại Đôn, Túc Tam Lý, bổ Chi Câu, Thái Bạch.

Thể hư bí: bổ Khí Hải, Túc Tam Lý, Tỳ Du, Vị Du, gõ kim hoa châm nhẹ hai bên vùng thắt lưng – xương cùng.

Thể hàn bí: bổ Đại Trường Du, Thận Du, Chi Câu, Chiếu Hải, ôn châm Quan Nguyên.

Phòng ngừa táo bón ở người cao tuổi thế nào?

Người già ít vận động, thời gian thức ăn đi qua đại tràng kéo dài dễ gây táo bón. Bên cạnh đó, họ còn hay mắc trĩ, thoái hóa cơ bắp, suy yếu lực rặn khiến phân ứ đọng, đôi khi “mắc kẹt”. Người cao tuổi bị xơ cứng mạch máu não còn có thể sa sút trí tuệ, mất cảm giác muốn đi ngoài. Vì vậy, nên:

Thay đổi thói quen đi tiêu, tập ăn nhiều chất xơ và trái cây.
Tăng cường tập luyện cơ bụng, đồng thời điều trị các bệnh nguyên phát.
Khi dùng thuốc nhuận tràng, nên luân phiên các loại để tránh lạm dụng thuốc kích thích ruột. Nếu không, dễ hình thành “đại tràng đờ”.
Duy trì giờ giấc đi ngoài cố định để tạo phản xạ tốt.
Khuyến khích ăn đủ, nhất là thực phẩm giàu chất xơ, uống đủ nước.
Khuyến khích tập luyện thể dục thể thao hoặc lao động vừa sức để tăng sức cơ bụng, cơ hoành, cơ nâng hậu môn, giúp đi tiêu dễ dàng.
Bài viết “Người già vì sao hay táo bón?” – (Bác sĩ Cao Phán Đông, Bệnh viện YHCT Nam Kinh)

Táo bón là triệu chứng thường gặp trong cuộc sống, tỷ lệ mắc cao dần theo tuổi. Nhiều người cao tuổi có bệnh nền như cao huyết áp, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim… kèm theo táo bón, rất dễ dẫn tới đột tử.

Vì sao người già hay táo bón dẫn đến nguy cơ đột tử ở nhóm bệnh tim mạch? Nguyên nhân chính: Chức năng cơ quan suy thoái, cơ hoành, cơ bụng, cơ nâng hậu môn, cơ trơn đại tràng đều teo yếu, cộng thêm ít vận động, làm nhu động ruột chậm, khả năng đẩy phân kém. Bên cạnh đó, do răng yếu, họ ăn đồ mềm, ít xơ, lượng phân ít, kích thích nhu động không đủ, phân ứ lâu trong ruột, trở nên khô cứng, gây táo bón. Khi cố gắng rặn, cơ bụng và cơ hoành co mạnh, áp lực ổ bụng tăng vọt, làm trở kháng tống máu tim tăng, dẫn đến huyết áp và nhu cầu oxy cơ tim tăng. Tài liệu cho biết, lúc đi cầu, áp lực động mạch não có thể tăng thêm trên 20 mmHg, dễ gây xuất huyết não; còn nhu cầu oxy tim tăng, có thể khởi phát đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim và rối loạn nhịp nặng, đều có thể dẫn tới đột tử.

Khuyến nghị:

Hình thành thói quen đại tiện tốt.
Chế độ ăn hợp lý: Mỗi ngày ăn đủ chất xơ, rau củ quả, ngũ cốc thô, đậu, hạn chế thực phẩm kích thích.
Kết hợp thuốc và dinh dưỡng: Có thể dùng thuốc nhuận tràng nhẹ, như uống mật ong trước khi ngủ hoặc mật ong pha dầu vừng. Nếu cần có thể dùng dung dịch thụt (Kaisailu) hoặc thuốc Đông y.
Liệu pháp uống nước: Mỗi sáng sớm uống 300–400 ml nước ấm lúc bụng đói để kích thích nhu động ruột.
Kiên trì rèn luyện thân thể, điều chỉnh sinh hoạt, giữ tâm lý ổn định, kết hợp lao động và nghỉ ngơi, duy trì các sở thích như trồng hoa, vẽ tranh, đi bộ… giúp cải thiện thể chất và phòng táo bón.

Ly Trường Xuân dịch

TÁO BÓN Ở NGƯỜI CAO TUỔI.老年人便秘*.

Danh mục