Sinh hoạt hằng ngày và bệnh mạch vành
Sinh hoạt tình dục ở bệnh nhân mạch vành cần chú ý điều gì?
Hoạt động tình dục là quá trình hưng phấn toàn thân, khiến nhịp tim và nhịp thở tăng nhanh, huyết áp tăng, cơ bắp căng thẳng, tiêu thụ nhiều oxy hơn. Điều này đặc biệt bất lợi cho người mắc tăng huyết áp nặng, bệnh mạch vành, đau thắt ngực, nhất là người nhồi máu cơ tim, suy tim.
Nghiên cứu cho thấy, với người từng bị nhồi máu cơ tim, khi giao hợp, nhịp tim có thể lên đến 107–118 lần/phút; khoảng 20% số người có rối loạn nhịp tim nghiêm trọng hoặc biến đổi bất thường trên đoạn ST (trên điện tâm đồ). Những thay đổi này xuất phát từ việc hưng phấn tinh thần, thông qua cơ chế thần kinh – thể dịch làm tăng tiêu thụ oxy của cơ tim sau nhồi máu và ảnh hưởng đến ổn định điện tim. Thực tế, không ít trường hợp đột ngột bị nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não hay thậm chí đột tử ngay trong lúc sinh hoạt tình dục.
Do đó, bệnh nhân tăng huyết áp nặng, bệnh mạch vành có đau thắt ngực không ổn định, người vừa nhồi máu cơ tim, suy tim hoặc có bệnh mạch máu não nên tiết chế ham muốn tình dục. Tuy nhiên, “tiết chế” không có nghĩa là tuyệt đối không quan hệ vợ chồng, mà cần có sự điều độ, chuẩn bị kỹ lưỡng, tiến hành chậm rãi. Nếu trong hoặc trước lúc quan hệ, một trong hai cảm thấy chóng mặt, hồi hộp, choáng váng, cần ngừng ngay hoạt động.
Một số ý kiến cho rằng, với bệnh nhân mạch vành, đau thắt ngực, có thể ngậm nitroglycerin (thuốc ngậm dưới lưỡi) 10 phút trước khi giao hợp để phòng cơn đau thắt ngực. Lại có đề xuất khác: bệnh nhân nhồi máu cơ tim nên chờ 1–2 tháng sau cơn nhồi máu hoặc trước khi xuất viện, cần kiểm tra khả năng gắng sức (chẳng hạn leo được một tầng lầu, hoặc hoàn thành nghiệm pháp thang bộ ở mức độ nhất định) để khẳng định chức năng tim đã phù hợp rồi mới quan hệ tình dục.
Bệnh nhân mạch vành cần lưu ý gì khi thức dậy buổi sáng?
Trong sinh hoạt thường ngày, nếu bệnh nhân mạch vành biết tự chăm sóc, áp dụng lối sống khoa học, không những giúp cải thiện bệnh trạng mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống. Vậy vào buổi sáng (thời điểm “một ngày khởi đầu”), cần chú ý những điều sau:
Sau khi tỉnh giấc, đừng vội ngồi dậy ngay. Hãy tiếp tục nằm ngửa trên giường vài phút, thư giãn, có thể tự xoa bóp nhẹ nhàng vùng ngực, rồi cử động từ từ tứ chi, chờ cơ thể cảm thấy dễ chịu mới ngồi dậy chậm rãi, tạm dừng một chút rồi mới bước xuống giường. Sau đó mặc quần áo trong trạng thái thư thả, để cơ thể vừa thoát khỏi giấc ngủ kịp thích ứng với hoạt động thường ngày. Nếu làm quá vội, tim và huyết áp sẽ biến động nhiều.
Khi rửa mặt, nên dùng nước ấm, nhất là trong mùa đông lạnh. Việc đột ngột tiếp xúc nước lạnh có thể làm mạch co thắt, huyết áp tăng cao, dễ khởi phát đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim.
Sau khi ngủ dậy, tốt nhất uống ngay một cốc nước đun sôi để nguội. Vì trong đêm, chuyển hóa cơ thể làm độ nhớt máu tăng, nguy cơ nhồi máu cơ tim hay huyết khối não cao hơn. Việc uống nước giúp loãng máu, thúc đẩy đào thải nhanh các chất cặn chuyển hóa.
Khi đi vệ sinh, hãy học cách thả lỏng, dùng sức nhẹ nhàng, tránh cố rặn quá mức dẫn đến nín thở, dễ làm huyết áp dao động. Sau khi đi cầu, không nên bật dậy đột ngột.
Bệnh nhân mạch vành cần chú ý gì khi xem tivi?
Có một số liệu cho thấy, ở người cao tuổi, khi xem những cảnh giải trí nhẹ nhàng thì điện tâm đồ bình thường, nhưng nếu xem các cảnh phim giật gân, kích tính, nhịp tim sẽ tăng lên và 76% xuất hiện bất thường trên điện tâm đồ. Người mắc bệnh mạch vành vốn dễ bị rối loạn điện tim hơn.
Vì vậy, bệnh nhân mạch vành nên chọn lựa chương trình, chỉ nên xem những nội dung thư giãn, nhẹ nhàng, tránh các bộ phim kinh dị, căng thẳng, hoặc các sự kiện thể thao có tính cạnh tranh kịch liệt. Đặc biệt những ai có bệnh trạng chưa ổn định, gần đây thường bị tức ngực, đau ngực, có dấu hiệu rối loạn nhịp tim, ST-T thay đổi, thì càng không nên xem chương trình giật gân, hồi hộp, kẻo căng thẳng tinh thần, xúc động dẫn tới đau thắt ngực hoặc nhồi máu cơ tim, xảy ra biến cố bất ngờ ngay trước màn hình.
Ngoài ra, bệnh nhân mạch vành khi xem tivi cũng không nên mở âm lượng quá lớn, không nên xem liên tục quá lâu (tốt nhất không quá 2 giờ mỗi lần). Dù xem chương trình gì, cũng không nên “chăm chú đến nỗi không rời mắt”, mà hãy xem với tâm thế thư giãn, giải trí. Cứ nửa giờ, nên đứng lên vận động nhẹ hoặc nhắm mắt nghỉ ngơi một chút.
Khí công có tác dụng gì trong phòng và điều trị bệnh mạch vành?
Khí công (còn gọi là “đạo dẫn thuật” thời xưa) đã được ghi chép trong sách Hoàng Đế Nội Kinh với công dụng dưỡng sinh, bảo kiện: “Dẫn khí để hòa, dẫn thể để mềm” – nghĩa là lợi dụng hô hấp để điều hòa khí huyết, đồng thời vận động cơ thể giúp tứ chi mềm mại.
Từ thập niên 1960, các nhà y học và sinh lý học Trung Quốc đã nghiên cứu và phát hiện, trạng thái “thư tĩnh” khi luyện khí công, kết hợp điều hòa hô hấp và vận động, có thể tác động đến hệ thần kinh thực vật (giao cảm, phó giao cảm), từ đó cải thiện chức năng của tim, phổi và các tạng phủ. Việc tập trung ý (luyện ý) giúp nâng cao khả năng phối hợp và tự kiểm soát của vỏ não và các trung khu dưới vỏ.
Gần đây, nhiều quan sát lâm sàng khẳng định khí công hỗ trợ phòng và chữa bệnh mạch vành trên nhiều phương diện:
Bệnh nhân mạch vành cần lưu ý gì vào mùa đông – xuân?
Nhiều cuộc điều tra dịch tễ quy mô lớn cho thấy, thời tiết thay đổi có thể dẫn đến cơn nhồi máu cơ tim cấp ở người bệnh mạch vành. Tạp chí “Thế giới Y học” của Tây Đức báo cáo, vùng núi An-pơ có tỷ lệ nhồi máu cơ tim cao hơn hẳn vào mùa xuân và mùa thu. Ở tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc), đỉnh phát bệnh nhồi máu cơ tim rơi vào tháng 3–5; tại Bắc Kinh, tháng 4 và tháng 11 là hai cao điểm nhồi máu cơ tim hằng năm.
Giai đoạn cuối thu đầu đông và đầu xuân ở hầu hết khu vực Trung Quốc, khí áp, tốc độ gió, biên độ nhiệt dao động mạnh, trạng thái thời tiết khó cân bằng. Khí hậu thay đổi thất thường dễ làm mạch vành co thắt, giảm tưới máu cơ tim; mùa lạnh cũng khiến người ta hay bị cảm cúm, viêm phế quản – những yếu tố bất lợi, thường gây ra cơn đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim.
Do đó, vào mùa đông – xuân, bệnh nhân mạch vành nên chú ý:
Bệnh nhân mạch vành cần lưu ý gì khi đi du lịch?
Cùng với đà phát triển xã hội và nâng cao đời sống, du lịch đã trở thành một phần tất yếu trong cuộc sống. Người bệnh tim càng nên hòa mình với thiên nhiên để thay đổi môi trường, tinh thần thư giãn, nâng cao thể lực và tận hưởng cảnh đẹp, không khí trong lành. Tuy nhiên, cần chọn phạm vi hoạt động và mức độ phù hợp với tình trạng sức khỏe:
Người bệnh mạch vành có thể đi máy bay không?
“Nên hay không nên đi máy bay?” là băn khoăn chung của nhiều bệnh nhân mạch vành. Nói chung, nếu sinh hoạt thường ngày không có triệu chứng khó chịu rõ rệt, không còn đau thắt ngực, bệnh nhân mạch vành có thể đi máy bay. Máy bay hiện là phương tiện di chuyển nhanh nhất, rút ngắn thời gian đi lại, giảm sự mệt mỏi trên đường. Công nghệ hiện đại cũng giúp khoang máy bay đảm bảo đủ oxy, khá thuận lợi cho bệnh nhân tim.
Tuy vậy, không phải tất cả bệnh nhân mạch vành đều phù hợp. Người mới nhồi máu cơ tim cấp, loạn nhịp nghiêm trọng, suy tim, cơn đau thắt ngực dày, huyết áp quá cao… đều không nên cố đi máy bay. Bởi điều kiện điều trị, cấp cứu trên không hạn chế, cảm giác “gia tốc” khi cất cánh, hạ cánh đôi lúc gây kích thích và khởi phát cơn tim cấp.
Do đó, trước khi đi máy bay, bệnh nhân mạch vành tốt nhất nên đến bệnh viện kiểm tra, tham khảo ý kiến bác sĩ. Khi lên máy bay, cần mang thuốc phòng ngừa như nitroglycerin, thuốc trợ tim… để phòng bất trắc.
Trường Xuân dịch