Tư liệu tham khảo:
Bước đầu tiên phòng ngừa bệnh cao huyết áp là gì?
Phòng ngừa bệnh tăng huyết áp bước thứ nhất là thực hiện một số biện pháp phòng ngừa cho các cá nhân hoặc nhóm người chưa bị tăng huyết áp để ngăn ngừa hoặc trì hoãn sự xuất hiện của bệnh tăng huyết áp. Bước thứ nhất “Nhất cấp” (一级) này bao gồm các phương diện sau.
(1) Hạn chế muối: Natri cao có thể gây giữ natri và nước trong cơ thể, dẫn đến thũng trướng tế bào cơ trơn mạch máu, làm hẹp lòng mạch, tăng sức cản mạch máu, tăng dung lượng máu, tăng gánh nặng cho tim và thận, từ đó khiến huyết áp tăng cao. Vì vậy, nên hạn chế lượng natri nạp vào. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo rằng lượng muối ăn hàng ngày của mỗi người nên ít hơn 5 gam và lượng muối trung bình hàng ngày của người dân Trung Quốc (bao gồm cả natri có trong tất cả các loại thực phẩm chuyển đổi thành muối) là 7 đến 20 gam, cao hơn đáng kể so với mức khuyến nghị của WHO. Những nguyên nhân chính là: ① Mọi người chưa nhận thức được ăn nhiều muối dễ gây cao huyết áp; ② Những gia vị có hàm lượng muối cao được thêm vào trong quá trình nấu nướng như nước tương, tương đậu, v.v.; ③ Do ảnh hưởng Trong truyền thống ăn kiêng lâu đời, người dân thích ăn các sản phẩm có muối, từ đó hình thành thói quen ưa muối. Vì vậy, chúng ta nên tuyên truyền mạnh mẽ về sự nguy hiểm của chế độ ăn nhiều muối và thay đổi thói quen xấu nghiện muối lâu dài của người dân. Phương pháp cụ thể là giảm dần việc sử dụng muối trong nấu ăn, ăn ít đồ muối chua và sử dụng các chất thay thế muối hoặc các loại gia vị khác như giấm, đường, hạt tiêu để tăng hương vị.
(2) Bổ sung kali: Bổ sung kali có lợi cho việc bài tiết natri, có thể làm giảm phản ứng tăng huyết áp của dây thần kinh giao cảm, đồng thời có thể ổn định và cải thiện chức năng của các thụ thể áp suất, vì vậy cần chú ý bổ sung kali. Cách nấu nướng truyền thống của nước tôi thường làm thất thoát kali, vì vậy nên ăn nhiều rau, trái cây tươi như rau bina, chuối, cam,… chứa nhiều kali hơn để có thể ăn uống hợp lý hơn.
(3) Tăng cường protein chất lượng cao. Protein chất lượng cao thường đề cập đến protein động vật và protein đậu. Nghiên cứu hiện tại cho thấy chất lượng protein có liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh tăng huyết áp và đột quỵ. Lượng protein hấp thụ của người dân Trung Quốc về cơ bản gần bằng mức bình thường nhưng chất lượng không tốt, chủ yếu do hàm lượng axit amin thiết yếu thấp, do đó cần tăng cường protein chất lượng cao trong khẩu phần ăn.
(4) Bổ sung canxi: Mối quan hệ giữa canxi và huyết áp là trọng tâm nghiên cứu trong hơn 10 năm qua, hầu hết các báo cáo nghiên cứu đều cho rằng chế độ ăn uống không đủ canxi có thể làm tăng huyết áp. Nguyên nhân là do canxi có tác dụng ổn định màng, làm tăng ngưỡng kích thích của màng và khiến mạch máu ít co lại. Canxi còn có tác dụng điều hòa bơm canxi và nồng độ Na+, K+ nội bào để ngăn ngừa huyết áp tăng cao, do đó cần chú ý bổ sung canxi. Cách bổ sung canxi chủ yếu là ăn thực phẩm động vật, đặc biệt là các sản phẩm từ sữa, sau đó tăng cường lượng sản phẩm từ đậu nành và rau tươi.
(5) Giảm cân: Nguyên nhân chính dẫn đến béo phì là ăn quá nhiều và lười vận động, lượng calo dư thừa được tích trữ trong cơ thể dưới dạng mỡ. Khi trọng lượng cơ thể vượt quá 20% trọng lượng cơ thể tiêu chuẩn thì được gọi là béo phì. Béo phì có thể gây giữ natri, giữ nước và gây huyết áp cao do tăng insulin máu. Kiểm soát lượng ngũ cốc ăn vào, tăng cường hoạt động và giảm cân có thể làm giảm nồng độ insulin và nồng độ norepinephrine, từ đó hạ huyết áp. , vì vậy chúng ta phải thúc đẩy mạnh mẽ việc giảm cân khoa học Đầu tiên, chúng ta phải kiểm soát lượng thức ăn ăn vào, giảm tổng lượng calo nạp vào và tránh “dinh dưỡng” quá mức. Thứ hai, tăng cường vận động, tăng cường lao động thể chất và hoạt động thể chất một cách thích hợp, đồng thời khắc phục thói quen xấu là ăn đồ ngọt và ăn vặt.
(6) Bỏ hút thuốc. Hút thuốc có nhiều tác hại đối với cơ thể con người, đặc biệt là có thể làm tổn thương tế bào nội mô động mạch, gây co thắt mạch máu và các cơ chế khác, dẫn đến tăng huyết áp. Hơn nữa, ở những bệnh nhân tăng huyết áp, hút thuốc lá có thể làm giảm tác dụng phòng ngừa của việc điều trị hạ huyết áp đối với bệnh tim mạch vành. Vì vậy, cần phải có ý chí kiên quyết bỏ thuốc lá.
(7) Bỏ rượu. Rượu có thể làm tăng độ nhạy cảm của mạch máu với nhiều loại chất huyết áp và làm tăng huyết áp. Vì vậy, chúng tôi chủ trương kiêng rượu hoàn toàn, ít nhất là không uống rượu mạnh. Những người có yếu tố nguy cơ cao huyết áp nên tránh uống rượu.
Phòng ngừa thứ phát bệnh tăng huyết áp là gì?
Cái gọi là phòng ngừa tăng huyết áp thứ phát đề cập đến việc thực hiện các biện pháp cho những bệnh nhân đã bị tăng huyết áp để ngăn ngừa sự phát triển thêm của bệnh tăng huyết áp và xuất hiện các biến chứng. Các biện pháp cụ thể là:
(1) Các biện pháp phòng ngừa ban đầu phải được thực hiện.
(2) Tiến hành điều trị hạ huyết áp một cách có hệ thống và chính thức. ① Giảm huyết áp về mức bình thường thông qua điều trị hạ huyết áp. Nên kiểm soát huyết áp của bệnh nhân tăng huyết áp ở mức độ nào? Người ta thường tin rằng đối với những bệnh nhân đã có biến chứng về tim và não, không nên hạ huyết áp xuống quá thấp. Huyết áp tâm trương thích hợp là 1147 ~ 120kPa (86 ~ 90mmHg). ) và huyết áp tâm thu khoảng 1867kPa (140mmHg), nếu không tình trạng có thể trở nên trầm trọng hơn. Đối với những người không có biến chứng về tim-não, có thể hạ thấp xuống một chút. ② Bảo vệ các cơ quan mục tiêu khỏi bị hư hại. Mặc dù các loại thuốc hạ huyết áp khác nhau có thể làm giảm huyết áp ở mức như nhau nhưng tác dụng của chúng đối với các cơ quan đích là khác nhau, chẳng hạn như thuốc ức chế men chuyển angiotensin và thuốc chẹn beta, có thể đảo ngược huyết áp đồng thời hạ huyết áp phì đại thất trái, các thuốc hạ huyết áp khác. không có chức năng này. Đồng thời, khi dùng thuốc đối kháng canxi pectoril để điều trị bệnh tim mạch vành, nó có thể làm tăng tỷ lệ tái phát của nhồi máu cơ tim, trong khi verapamil có thể làm giảm tỷ lệ này; thuốc lợi tiểu thiazide cũng có thể gây hạ kali máu và hạ natri máu khi hạ huyết áp. như tăng nồng độ lipoprotein và triglycerid mật độ thấp và giảm lipoprotein mật độ cao, tất cả đều có hại cho tim. ③ Xem xét việc điều trị các yếu tố nguy cơ khác. Phòng ngừa thứ phát bệnh tăng huyết áp chính là phòng ngừa tiên phát bệnh xơ vữa động mạch, đột quỵ và bệnh tim mạch vành. Sự tồn tại đồng thời của nhiều yếu tố nguy cơ khác có thể làm tăng gấp đôi tỷ lệ mắc bệnh tim mạch vành. Vì vậy, cần phải kiểm soát việc hút thuốc và giảm uống rượu. chẳng hạn như kiểm soát cân nặng, tập thể dục hợp lý và duy trì sự cân bằng tâm lý có thể đạt được kết quả tốt nhất.
(3) Chọn phương pháp đo huyết áp tốt hơn, tức là đo huyết áp ở mức cao nhất để đảm bảo huyết áp đã thực sự giảm xuống mức bình thường.
Tóm lại, chúng ta phải hết sức coi trọng việc phòng ngừa và điều trị bệnh cao huyết áp, tìm hiểu những kiến thức liên quan trong lĩnh vực này, đến bệnh viện khám sức khỏe định kỳ, hiểu rõ diễn biến và những thay đổi của bệnh, đồng thời thiết lập và tuân thủ các nguyên tắc khái niệm về điều trị suốt đời và phòng ngừa suốt đời. Khi đó chúng ta sẽ có thể kiểm soát được sự phát triển của bệnh và ngăn ngừa các biến chứng xảy ra, đạt được mục đích kéo dài cuộc sống.
Những điểm mấu chốt để phụ nữ ngăn ngừa huyết áp cao là gì?
(1) Phụ nữ có những đặc điểm sinh lý khác với nam giới. Vì vậy, thường xảy ra một số bệnh đặc hiệu như tăng huyết áp do thai kỳ (gọi tắt là tăng huyết áp do thai kỳ), bệnh chủ yếu xảy ra ở tuần thứ 24 của thai kỳ và 2 tuần sau khi sinh. Biểu hiện lâm sàng chủ yếu là cao huyết áp, phù nề, và protein niệu, trường hợp nặng có thể xảy ra, co giật, hôn mê có thể đe dọa tính mạng mẹ con nên phải đề phòng.
Làm thế nào để ngăn chặn sự xuất hiện của chứng tăng huyết áp do mang thai, điều quan trọng là phải làm tốt công việc chăm sóc sức khỏe khi mang thai, tức là phải hiểu rõ mức huyết áp (mức huyết áp trước khi mang thai và đầu thai kỳ). Ngoài việc đo huyết áp mỗi lần khám thai, bạn cũng nên đo cân nặng và kiểm tra xem trong nước tiểu có protein hay không.Đối với những người có tiền sử gia đình mắc bệnh tăng huyết áp do thai kỳ, tăng huyết áp mãn tính, bệnh thận, tiểu đường, đa thai, đa ối, phụ nữ mang thai cần lưu ý hơn. Một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng dùng 50 đến 150 mg aspirin mỗi ngày trong ba tháng thứ hai và thứ ba của thai kỳ có thể làm giảm 65% nguy cơ tăng huyết áp do mang thai, cho thấy rằng aspirin có thể làm giảm sự xuất hiện của bệnh tăng huyết áp do mang thai.
(2) Ở nước ta tỷ lệ phụ nữ sử dụng thuốc tránh thai đường uống lớn, cần tập trung vào việc theo dõi huyết áp của các nhóm dễ mắc bệnh, phát hiện kịp thời huyết áp tăng cao, chấm dứt dùng thuốc kịp thời và sử dụng các biện pháp tránh thai khác để ngăn ngừa xảy ra hiện tượng tăng huyết áp. tăng huyết áp.
Những người béo phì, người lớn tuổi, hút thuốc, mắc bệnh tiểu đường, mỡ máu cao, có tiền sử tăng huyết áp do mang thai, bệnh thận và có tiền sử gia đình mắc bệnh tăng huyết áp và các bệnh tim mạch, mạch máu não thường được coi là nhóm dễ mắc bệnh.
Để phòng ngừa, trước tiên hãy hỏi về tiền sử bệnh, nếu nhận thấy mình có các yếu tố nguy cơ trên thì ngừng dùng thuốc tránh thai và sử dụng các biện pháp tránh thai khác. Thứ hai, tiến hành khám sức khỏe, trước khi dùng thuốc phải kiểm tra huyết áp, cân nặng, vú, gan, thận và phụ khoa để kiểm soát trước khi dùng thuốc, nếu phát hiện không có thuốc tránh thai. , chúng sẽ không được sử dụng và cần chú ý đến việc đo huyết áp thường xuyên. Nói chung, nên kiểm tra huyết áp 3 tháng một lần trong năm đầu tiên và sáu tháng một lần sau đó.
Làm thế nào để ngăn ngừa cao huyết áp ở trẻ em?
(1) Toàn xã hội cần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc đo huyết áp cho trẻ em, trường học, bệnh viện nên đưa việc đo huyết áp trở thành một trong những hạng mục khám sức khỏe định kỳ cho thanh thiếu niên.
(2) Cần hình thành thói quen ăn uống tốt, khẩu phần ăn nhẹ nhàng, ít mặn, ăn nhiều rau củ quả, ăn điều độ các thực phẩm nhiều chất béo, nhiều cholesterol. Chế độ ăn của trẻ nên đều đặn và định lượng nhất có thể để ngăn ngừa nhật thực một phần và ăn ít đồ ăn nhẹ và đồ ngọt.
(3) Để loại bỏ căng thẳng, áp lực về tinh thần, tránh gánh nặng tinh thần khi học tập, thư giãn, cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi, nhất là trong thời gian thi cử, bạn phải ổn định tinh thần, thoải mái để không bị huyết áp tăng cao.
(4) Bệnh cần được điều trị sớm. Trẻ em có tiền sử gia đình bị tăng huyết áp nên kiểm tra huyết áp thường xuyên hoặc đột xuất, nếu thấy có dấu hiệu tăng huyết áp cần có biện pháp điều trị ngay. Đồng thời, cũng cần chú ý phòng ngừa và điều trị một số bệnh gây tăng huyết áp thứ phát như nhiễm trùng đường hô hấp trên, viêm thận cấp…
(5) Nên khuyến khích trẻ tập thể dục nhiều hơn. Việc trẻ em tham gia thể thao trong giai đoạn tăng trưởng và phát triển là rất cần thiết, thể thao không chỉ tiêu hao lượng calo dư thừa trong cơ thể mà còn tăng dung tích phổi, tăng cường chức năng tim phổi và co bóp cơ tim, mang lại lợi ích to lớn cho trí tuệ và thể chất của trẻ. phát triển thể chất. Đối với trẻ béo phì, biện pháp giảm cân hiệu quả còn nằm ở việc tập thể dục, bổ sung bằng chế độ ăn kiêng. Ngoài ra, cấm trẻ em hút thuốc, uống rượu, loại bỏ ảnh hưởng của tiếng ồn cũng là một trong những biện pháp phòng ngừa.
Tóm lại, phát triển thói quen vệ sinh tốt và lối sống lành mạnh ngay từ khi còn nhỏ là những biện pháp hữu hiệu để ngăn ngừa tăng huyết áp.
Người bệnh tăng huyết áp tự phòng bệnh như thế nào?
Cao huyết áp là một trong những “thủ phạm” ảnh hưởng đến sức khỏe con người, vì vậy, để phòng ngừa, bạn phải:
(1) Chú ý đến việc bình thường hóa các hoạt động tinh thần. Tâm trạng vui vẻ, ổn định là yếu tố quan trọng trong việc ổn định huyết áp, tinh thần căng thẳng có thể tăng cường hoạt động của các dây thần kinh giao cảm và tủy thượng thận trong cơ thể khiến huyết áp tăng cao, vì vậy, người bệnh tăng huyết áp phải luôn giữ tinh thần ổn định, lạc quan. và cởi mở, không lo lắng về được và mất.Kiểm soát sự thay đổi tâm trạng và giảm ảo tưởng, hưng phấn là những yếu tố quan trọng để đảm bảo huyết áp ổn định.
(2) Chú ý tập luyện và giảm cân hợp lý. Tập thể dục và thể dục thường xuyên có thể cải thiện hiệu suất của hệ thống tim mạch, bình thường hóa sự co bóp của mạch máu, giảm lượng đường trong máu và nồng độ lipid trong máu, đồng thời làm giảm và ngăn ngừa huyết áp cao. Giảm cân cũng là một trong những cách tốt để hạ huyết áp, không chỉ có tác dụng hạ huyết áp mà còn ngăn ngừa xơ vữa động mạch hiệu quả. Để giảm cân, cần thực hiện các biện pháp toàn diện bao gồm kiểm soát chế độ ăn uống hợp lý và tăng cường hoạt động, không nên sử dụng bừa bãi thuốc nhuận tràng để giảm cân.
(3) Có một cuộc sống hằng ngày đều đặn và một cuộc sống đều đặn. Theo yêu cầu về nhịp đồng hồ sinh học của cơ thể, chúng ta phải hình thành thói quen tốt là ngủ đúng giờ, thức dậy đúng giờ và ăn đúng giờ.
Đối với bệnh nhân tăng huyết áp, sinh hoạt đều đặn chính là sự đảm bảo cho việc ổn định huyết áp và phục hồi sức khỏe. Vì vậy, người bệnh cao huyết áp cần đảm bảo ngủ đủ giấc, tránh hoạt động suy nghĩ quá nhiều hoặc xem phim, tivi… trước khi đi ngủ 1 giờ.
(4) Chế độ ăn chủ yếu là ít chất béo và ít cholesterol, hạn chế ăn mỡ động vật như mỡ lợn, bơ, v.v. và các thực phẩm có hàm lượng cholesterol cao như lòng đỏ trứng, trứng cá, v.v. tiêu thụ nhiều dầu thực vật hơn, chẳng hạn như dầu đậu nành và dầu hạt cải, v.v., vì nó chứa axit béo không bão hòa, có thể thúc đẩy quá trình bài tiết cholesterol và giảm hàm lượng cholesterol trong máu.
Ăn nhiều thực phẩm có chứa iốt, chẳng hạn như tảo bẹ, rong biển và các loại hải sản khác, vì iốt có thể làm giảm sự lắng đọng cholesterol trên thành động mạch và ngăn ngừa sự xuất hiện của chứng xơ cứng động mạch.
(6) Ăn nhiều rau quả tươi có hàm lượng vitamin C cao. Vitamin C tham gia tạo chất nội bào và các phản ứng oxy hóa khử trong cơ thể, tham gia các phản ứng trao đổi chất, có tác dụng tăng cường đào thải cholesterol và giảm lipid máu.
(7) Ăn ít thực phẩm gây kích ứng như ớt, trà đặc, cà phê, không hút thuốc, ít rượu, v.v. và ăn nhiều thực phẩm nhẹ, giàu protein, chẳng hạn như các sản phẩm từ đậu nành, huyết lợn và các sản phẩm từ máu động vật khác.
(8) Hạn chế ăn muối. Việc tăng lượng muối chắc chắn sẽ gây giữ natri và nước, tăng thể tích máu, tăng cung lượng tim, tăng huyết áp và tăng gánh nặng cho tim, vì vậy, lượng muối ăn vào nên hạn chế dưới 5 gam mỗi ngày.
(9) Hình thành thói quen đi đại tiện đều đặn hàng ngày và ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ như đậu, cần tây, v.v. để ức chế quá trình hấp thu cholesterol.
Lương y Nguyễn Nghị