GIỚI TÍNH VÀ BỆNH MẠCH VÀNH.性别与冠心病

Tài liệu tham khảo:

Bệnh mạch vành có tỷ lệ mắc khác nhau giữa nam và nữ, tại sao?

Theo các số liệu dịch tễ học của nhiều quốc gia trên thế giới, bất kể chủng tộc hay môi trường sống, tỷ lệ mắc bệnh mạch vành ở nam giới thường cao hơn nữ giới. Trong các bệnh nhân nhập viện vì bệnh mạch vành, tỉ lệ nam: nữ dao động từ 2.5–5:1. Theo thống kê của Mỹ năm 1979, tỷ lệ tử vong do bệnh mạch vành ở người da trắng nam từ 35–44 tuổi gấp 5.2 lần so với nữ; ở nhóm 65–74 tuổi, tỉ lệ này giảm còn gấp 2.4 lần so với nữ. Ở nhóm người không phải da trắng, tỉ lệ nam:nữ lần lượt là 2.8 và 1.6 lần; trong nhóm người da trắng, xu hướng tử vong do bệnh mạch vành của phụ nữ tăng theo tuổi muộn hơn nam khoảng 10 năm, còn ở người không phải da trắng thì muộn hơn khoảng 7 năm. Sự khác biệt giữa nam và nữ chủ yếu xảy ra trước 50 tuổi. Ở phụ nữ dưới 50 tuổi, tổn thương xơ vữa động mạch vành thường nhẹ hơn và tiến triển chậm hơn so với nam giới; nhưng sau 50 tuổi – tức khi bước vào thời kỳ mãn kinh – do mức estrogen giảm, tỷ lệ mắc bệnh mạch vành tăng rõ rệt, thậm chí có thể ngang bằng nam.

Các nguyên nhân chính giải thích vì sao tỷ lệ mắc bệnh mạch vành ở phụ nữ trước mãn kinh thấp hơn nam gồm:

  1. Estrogen nội sinh trước mãn kinh có tác dụng bảo vệ:
    • Một số nghiên cứu cho thấy sau mãn kinh, mức HDL-C (cholesterol lipoprotein mật độ cao) của phụ nữ giảm đáng kể, trong khi LDL-C (cholesterol lipoprotein mật độ thấp) tăng lên.
    • Cùng với đó, tác dụng bất lợi của fibrinogen và các yếu tố đông máu cũng trở nên trầm trọng hơn sau mãn kinh.
    • Thí nghiệm trên thỏ cho thấy tiêm liều lớn estrogen có thể ức chế sự hình thành xơ vữa động mạch và làm giảm lipid máu.
    • Ngoài ra, việc điều trị bệnh mạch vành bằng estradiol (hoặc các dạng estrogen khác) đã cải thiện tình trạng rối loạn lipid ở bệnh nhân.
    • Do vậy, ở phụ nữ trước mãn kinh, estrogen có tác dụng bảo vệ, giúp làm chậm quá trình xơ vữa động mạch; sau mãn kinh, tác dụng này giảm dần nên tỷ lệ mắc bệnh mạch vành tăng cao.
  2. Nam giới có thói quen sống không lành mạnh:
    • Nam giới thường có thói quen xấu như hút thuốc, uống rượu bia quá mức.
    • Khi hút thuốc và uống rượu, họ cũng tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu cholesterol, góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành.
  3. Quan điểm của Y học cổ truyền:
    • Theo y học cổ truyền Trung Hoa, nam giới thuộc tính “dương” và thường có tính cách nóng nảy; còn phụ nữ thuộc “âm” và tính cách thường dịu dàng hơn.
    • Nam giới thường có xu hướng tranh giành và ham muốn chiến thắng, thường xuyên phải đối mặt với áp lực công việc căng thẳng và stress tâm lý lớn.
    • Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng góp phần làm tăng tỷ lệ mắc bệnh mạch vành ở nam giới.

Nguyễn Nghị dịch

Danh mục