Tài liệu tham khảo:
Về điều trị viêm cơ tim do virus
Hiện nay, ở cả các nước phương Tây lẫn ở TQ, tỷ lệ mắc viêm cơ tim đã tăng đáng kể so với 10 năm trước, nguyên nhân chủ yếu là do tăng tỷ lệ mắc viêm cơ tim do virus trong các trường hợp viêm cơ tim do nhiễm trùng.
Nhiễm các loại virus khác nhau đều có thể gây ra viêm cơ tim, trong đó những loại virus gây nhiễm trùng đường ruột và đường hô hấp trên như virus Coxsackie, virus ECHO, virus bại liệt, virus cúm và virus parainfluenza là phổ biến nhất. Những virus này không chỉ xâm nhập vào đường hô hấp và đường ruột mà còn có thể tấn công trực tiếp vào tim. Đây chính là lý do tại sao có người sau khi bị cảm hoặc tiêu chảy không lâu lại xuất hiện các triệu chứng như tim đập không đều.
Viêm cơ tim do virus có thể xảy ra quanh năm, phổ biến hơn vào mùa đông và mùa xuân, với mức độ lâm sàng rất khác nhau. Ở những trường hợp nhẹ, bệnh nhân có thể hoàn toàn không có triệu chứng và chỉ được phát hiện qua kiểm tra sức khỏe hoặc khi làm khám nghiệm tử thi; những trường hợp nặng có thể biểu hiện rõ ràng với triệu chứng tim đập nhanh, cảm giác nặng ngực, khó thở, đau ngực, chóng mặt và thậm chí có thể gây ra ngất xỉu, thậm chí tử vong đột ngột. Sự khác biệt này chủ yếu phụ thuộc vào vị trí và mức độ tổn thương của tim. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng chủ yếu gặp ở người trẻ, và tỷ lệ nam giới cao hơn nữ giới. Cơ chế phát bệnh ban đầu chủ yếu là do virus xâm nhập và gây tác dụng hòa tan tế bào cơ tim, sau đó tổn thương chủ yếu chuyển sang do phản ứng miễn dịch gây ra.
Nếu bạn đột ngột xuất hiện các triệu chứng như tim đập không đều, khó thở, cảm giác nặng ngực, đau ngực, mệt mỏi, chóng mặt hoặc ngất xỉu, hoặc sau 1–2 tuần kể từ khi bị cảm, tiêu chảy xuất hiện những triệu chứng nêu trên, bạn nên đi kiểm tra kỹ lưỡng để tìm ra nguyên nhân “làm cho tim bạn rung động” (心动): ① Nghe tiếng tim xem có thay đổi gì không, có xuất hiện tiếng tim bất thường;② Làm điện tâm đồ: nếu nhịp tim tăng không tương xứng với nhiệt độ cơ thể hoặc nhịp tim chậm bất thường, có thể nghi ngờ viêm cơ tim. Nếu xuất hiện các rối loạn nhịp tim như rung nhĩ, rung thất, hoặc rối loạn dẫn truyền, có thể tạm chẩn đoán là viêm cơ tim. Rối loạn nhịp tim là một trong những nguyên nhân gây tử vong đột ngột; nếu điện tâm đồ có thay đổi ST-T, điều này cho thấy có tổn thương cơ tim hoặc thiếu máu cơ tim; ③ Chụp X-quang: Ở trường hợp nhẹ, X-quang có thể không cho thấy thay đổi bất thường, hoặc hình bóng tim chỉ tạm thời giãn to rồi sớm phục hồi, còn trường hợp nặng có thể thấy hình bóng tim giãn to;
④ Xét nghiệm: Ở giai đoạn cấp tính, số lượng bạch cầu máu có thể tăng, tốc độ lắng máu tăng nhanh, một số bệnh nhân còn có biến đổi enzyme cơ tim và kháng thể chống cơ tim dương tính.
Đến nay, trong điều trị bệnh này vẫn chưa có thuốc đặc trị, thường chỉ áp dụng liệu pháp điều trị triệu chứng và hỗ trợ. Trong lâm sàng, thường sử dụng truyền tĩnh mạch các chất như coenzyme A, coenzyme Q10, vitamin C, inosine, adenosi-3-phosphate,… nhằm cải thiện chuyển hóa cơ tim. Đối với các triệu chứng rối loạn nhịp tim, suy tim,… thì điều trị theo triệu chứng, sử dụng thuốc chống rối loạn nhịp tim và thuốc chống suy tim. Một số người đã đề xuất dùng interferon, hormone, thymosin,… để kháng virus và điều chỉnh chức năng miễn dịch, nhưng hiệu quả điều trị vẫn chưa được xác định. Trong khi đó, y học cổ truyền Trung Hoa lại có những ưu điểm riêng trong điều trị viêm cơ tim do virus; nhiều bệnh nhân sau khi dùng thuốc Đông y đã đạt được sự hồi phục.
Viêm cơ tim do virus – Một vấn đề được quan tâm sâu sắc
Trong những năm gần đây, không chỉ người lớn mà cả trẻ em cũng có xu hướng mắc viêm cơ tim do virus tăng dần, ngày càng thu hút sự chú ý của cộng đồng. Viêm cơ tim do virus có nghĩa là virus xâm nhập cơ tim, gây ra sự biến đổi, hoại tử tế bào cơ tim và viêm kẽ. Virus có mặt khắp nơi, nhưng phần lớn không gây ra viêm cơ tim; khi sức đề kháng của cơ thể giảm (do nhiễm khuẩn, dinh dưỡng kém, chấn thương tinh thần, vận động không hợp lý, độc tố,…), virus sinh sản nhanh chóng, tấn công dữ dội và trực tiếp gây tổn thương cơ tim, dẫn đến các biến đổi ở cơ tim.
Có rất nhiều loại virus có thể gây viêm cơ tim, như virus Coxsackie, virus ECHO, virus cúm, virus parainfluenza, virus quai bị, virus rubella, virus herpes, cũng như adenovirus, rhinovirus,… Đặc biệt, viêm cơ tim do virus nhóm B của Coxsackie là phổ biến nhất. Ở trẻ em điển hình, vài ngày hoặc từ 1 đến 3 tuần trước khi xuất hiện các biểu hiện của viêm cơ tim, thường có các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp và tiêu hóa như sốt, ho, đau họng, buồn nôn, nôn mửa, đầy bụng, đau bụng, tiêu chảy,… thường kèm theo đau cơ, đau khớp hoặc phát ban. Sau đó, có thể xuất hiện các biểu hiện của viêm cơ tim; ở những trường hợp nhẹ, bệnh chỉ biểu hiện qua bất thường trên điện tâm đồ và có thể không có triệu chứng lâm sàng.
Ở trẻ lớn hơn, các bé tự kể cảm thấy chóng mặt, tim đập nhanh, cảm giác tim đập không đều, nặng ngực, cảm giác khó chịu hoặc đau ở vùng trước tim; thường thì trẻ chỉ biểu hiện là mệt mỏi, da xanh xao, đổ mồ hôi nhiều, tinh thần uể oải và ăn kém. Ở những trường hợp nặng, ngoài các biểu hiện trên, còn xuất hiện phù nề, hạn chế hoạt động và các triệu chứng của suy chức năng tim. Đôi khi bệnh phát triển đột ngột, bỗng nhiên xuất hiện đau ngực, khuôn mặt xám xịt, đổ mồ hôi lạnh, tay chân rét, da có vết đốm, mạch yếu và không đều, huyết áp giảm – những dấu hiệu nguy hiểm của sốc tim. Ngay cả trẻ sơ sinh mới sinh cũng có thể mắc viêm cơ tim do virus, do mẹ nhiễm virus, đặc biệt là nhiễm virus Coxsackie B có thể truyền cho thai nhi.
Viêm cơ tim do virus ở trẻ sơ sinh thường ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, biểu hiện qua viêm cơ tim, viêm gan và viêm não, vì vậy có người gọi là viêm não – cơ tim hoặc viêm não – gan – cơ tim. Ban đầu, bệnh có thể chỉ xuất hiện tiêu chảy, ăn kém hoặc khởi phát đột ngột với sốt, cáu kỉnh, từ chối ăn; nhanh chóng, khuôn mặt trở nên xám xịt, buồn ngủ, khó thở, tím tái, đôi khi kèm theo vàng da, sau đó tiến triển thành hôn mê, co giật và sốc. Tình trạng bệnh tiến triển rất nhanh và cực kỳ nguy hiểm.
Khi viêm cơ tim do virus xuất hiện sốt cần lưu ý gì?
Viêm cơ tim ở trẻ em có thể do nhiều yếu tố gây bệnh như nhiễm virus, nhiễm vi khuẩn, viêm cơ tim do thấp khớp, hay các nguyên nhân khác như quinidine, emetine, hạ kali, tăng kali,… Trong đó, viêm cơ tim do virus là dạng phổ biến nhất ở trẻ em, và thường đi kèm sốt cả trước khi bệnh phát và trong quá trình diễn tiến. Vậy, sốt có mối liên hệ gì với bệnh này, và khi sốt xuất hiện, cần chú ý điều gì?
Vì viêm cơ tim do virus được gây ra bởi nhiễm virus, nên thường có tiền sử nhiễm virus trong vòng 1 tháng trước; ở trẻ em, bệnh có thể biểu hiện qua sốt kèm theo đau họng, đau cơ, đau bụng, phát ban,… Vì vậy, cần phải thận trọng với các cơn sốt ở trẻ em thường ngày và không được xem nhẹ; với những ca nhiễm virus nghiêm trọng, cần chú ý đến các dấu hiệu của tim và, nếu cần, bổ sung thuốc bảo vệ cơ tim.
Trong quá trình phát bệnh viêm cơ tim do virus, do trẻ em thường có thể trạng yếu và khả năng phòng vệ kém, dễ mắc các nhiễm trùng kèm theo sốt. Lúc này, cần chủ động kiểm soát nhiễm trùng, lựa chọn kháng sinh hiệu quả và thuốc bảo vệ cơ tim, chẳng hạn như sử dụng liều cao vitamin C, đồng thời chỉ dẫn trẻ nghỉ ngơi tại giường để giảm gánh nặng cho tim, hỗ trợ quá trình hồi phục của bệnh.
Ly Nguyễn Nghị dịch